Teheran, Iran – Op de drukke Bastan-markt in het westen van de Iraanse hoofdstad is de sfeer merkbaar veranderd. Waar vroeger mensen ontspannen tussen de kraampjes slenterden, lijkt winkelen nu op een zorgvuldige zoektocht naar de laagste prijzen. Bezoekers pakken producten op, bekijken de prijskaartjes en leggen ze vervolgens teleurgesteld terug.
De 63-jarige gepensioneerde Firouz staat voor de schappen van een supermarkt en vertelt hoe dramatisch de prijzen zijn gestegen. Een kilo rijst kostte een jaar geleden omgerekend nog geen anderhalve euro, maar is inmiddels meer dan verdubbeld. Een fles zonnebloemolie is in dezelfde periode meer dan vier keer zo duur geworden. Zijn pensioen dekt nog maar een fractie van zijn maandelijkse huishoudkosten.
‘We zien een angstaanjagende toename van armoede,’ zegt hij. ‘Niet alleen extreme armoede, maar ook de armoede van gepensioneerden en werknemers met een vast inkomen. Voor het eerst in decennia leven mensen met een vast salaris onder de armoedegrens. Het gaat niet alleen om de hoge prijzen zelf, maar om de snelheid waarmee ze stijgen. We krijgen geen kans om adem te halen.’
Een paar meter verderop vertelt Fatima, een 46-jarige moeder van drie kinderen, dat ze inmiddels drie keer per week naar de markt gaat in plaats van één keer. Niet omdat ze meer nodig heeft, maar om de prijsstijgingen bij te houden en op het juiste moment in te slaan voordat producten weer duurder worden. Rood vlees is voor haar gezin al lang geen vanzelfsprekendheid meer. ‘Dat is een droom geworden,’ zegt ze.
De inflatie in Iran heeft inmiddels het hoogste niveau bereikt sinds de Tweede Wereldoorlog. Economen wijzen op een combinatie van factoren: de aanhoudende economische druk door Amerikaanse sancties, de spanningen als gevolg van het militaire conflict met de Verenigde Staten, een sterk gedaalde wisselkoers van de rial en structurele problemen in de Iraanse economie.
De gevolgen zijn het hardst voelbaar voor mensen met een vast inkomen, zoals gepensioneerden en ambtenaren. Hun koopkracht is in korte tijd drastisch afgenomen, terwijl de overheid de lonen en pensioenen niet evenredig heeft verhoogd. Basisproducten zoals brood, rijst, eieren en olie zijn voor veel gezinnen onbetaalbaar geworden of worden in steeds kleinere hoeveelheden gekocht.
Volgens de Verenigde Naties dreigen miljoenen Iraniërs door de combinatie van oorlogsdreiging en economische crisis in een voedseltekort terecht te komen. Hulporganisaties maken zich zorgen over de toenemende kwetsbaarheid van de bevolking, met name in stedelijke gebieden waar mensen volledig afhankelijk zijn van de markt voor hun dagelijkse boodschappen.
Op de Bastan-markt is de onrust voelbaar. Verkopers klagen over dalende omzetten, terwijl klanten steeds vaker met lege handen vertrekken. De economische realiteit van alledag weerspiegelt een crisis die dieper gaat dan alleen de geopolitieke spanningen in de regio.
