De onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Iran in Zwitserland zijn in een moeilijke fase beland, mede door hernieuwde dreigingen van de Amerikaanse president Donald Trump. Toch klonk er ook een hoopvoller geluid: vicepresident JD Vance sprak zondag van een kans om ‘een nieuw hoofdstuk te beginnen’ met Teheran.
Vance ontmoette de Iraanse parlementsvoorzitter Mohammad Bagher Qalibaf en minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi in een bergresort bij het Zwitserse Meer van Luzern. De directe ontmoeting duurde ongeveer tachtig minuten. Bemiddelaars uit Pakistan en Qatar waren eveneens aanwezig. Daarna voerden de Amerikaanse en Iraanse delegaties ook afzonderlijke gesprekken met de Pakistaanse en Qatarese vertegenwoordigers.
De besprekingen bouwen voort op een voorlopig akkoord dat vorige week werd gesloten om het conflict met Iran te beëindigen. Washington wil Iran vastleggen op onderhandelingen over zijn nucleaire programma, dat volgens de VS mogelijk voor militaire doeleinden wordt gebruikt — iets wat Iran ontkent. Vance drong er bij Teheran ook op aan de Straat van Hormuz open te houden, de cruciale zeestraat waardoor ongeveer een vijfde van de wereldwijde oliehandel stroomt.
Tegelijkertijd zorgde Trump vanuit zijn buitenverblijf Camp David voor forse spanning. Via sociale media dreigde hij Iran opnieuw hard te treffen als het land de door Iran gesteunde Hezbollah-milities in Libanon niet tot de orde roept. ‘Als ze dat niet doen, slaan we Iran weer heel hard, net als vorige week, maar dan harder’, aldus Trump in een van zijn meerdere provocerende berichten op zondag.
De Iraanse parlementsvoorzitter Qalibaf reageerde scherp op de uitlatingen van Trump. ‘Ze doen er goed aan voorzichtig te zijn met hun uitspraken’, schreef hij op X. ‘Onze strijdkrachten staan klaar om op een andere manier te reageren. Zij mogen blijven praten, wij zijn degenen die handelen.’
Iraanse staatsmedia meldden dat de gesprekken een ‘moeilijke fase’ hadden bereikt en tijdelijk waren onderbroken, onder meer vanwege wat zij omschreven als een ‘beledigende uitlating’. Ook de weigering van Israël om zich terug te trekken uit een veiligheidszone in Zuid-Libanon werpt een schaduw over de fragiele onderhandelingen.
De situatie blijft daarmee uiterst gespannen. Enerzijds tonen beide partijen bereidheid tot diplomatiek overleg, anderzijds ondermijnen Trumps agressieve toon en de aanhoudende spanningen rondom Hezbollah en de Straat van Hormuz het vertrouwen dat nodig is voor een duurzame overeenkomst. De komende dagen zullen uitwijzen of de onderhandelaars in staat zijn de kloof te overbruggen.
