Zaak uitgesteld tot 15 oktober; regering moet onmiddellijk nieuw overleg met ABC organiseren en riskeert versnelde zitting zonder verder uitstel als dat onvoldoende gebeurt
ORANJESTAD — Het Gerecht in Eerste Aanleg van Aruba heeft woensdag besloten de behandeling van het kort geding van Aruba Birdlife Conservation tegen het Land Aruba en FPNA met vijf weken aan te houden. De voor donderdag geplande behandeling gaat daardoor niet door. De nieuwe zittingsdatum is vastgesteld op donderdag 15 oktober 2026 om 14.00 uur. Het uitstel is echter nadrukkelijk aan voorwaarden verbonden: de regering moet nog vandaag een datum en tijd vastleggen om binnen de komende week opnieuw en vooral met ABC constructief aan tafel te gaan.
De beslissing is genomen in zaak AUA202601560 K.G. en is woensdag 9 september ondertekend door rechter mr. A.H.M. van de Leur.
Daarmee krijgt de regering de gevraagde ruimte voor verder overleg, maar niet zonder duidelijke waarschuwing vanuit het Gerecht.
Rechter kiest expliciet voor balans
Opvallend is dat de rechter in zijn beslissing niet alleen kijkt naar het belang van natuurbescherming.
Het Gerecht benoemt uitdrukkelijk drie verschillende belangen: dat van ABC bij bescherming van flora en fauna, dat van de touroperators bij voortzetting van hun bedrijfsvoering en dat van de regering bij het beschermen van wettelijk aangewezen natuurgebieden terwijl tegelijkertijd rekening moet worden gehouden met maatschappelijke en economische belangen.
De rechter verwijst daarbij naar:
“het algemeen Arubaans maatschappelijk belang bij een goede balans tussen natuurbehoud en de toeristenindustrie”.
Dat is een belangrijke formulering.
Het Gerecht geeft daarmee aan dat deze procedure niet uitsluitend moet worden bekeken als een conflict tussen natuurbeschermers en UTV- of ATV-bedrijven. Ook de bredere gevolgen voor Aruba moeten in de afweging worden meegenomen.
Belang touroperators expliciet erkend
Bijzonder relevant voor de sector is dat de rechter ook expliciet spreekt over het belang van touroperators bij:
“voortzetting van hun reeds jarenlange getolereerde wijze van bedrijfsvoering”.
Het woord “getolereerde” is juridisch belangrijk.
Daarmee zegt de rechter niet dat iedere bestaande activiteit automatisch rechtmatig is of dat touroperators een onbeperkt recht hebben om dezelfde routes te blijven gebruiken. Wel erkent het Gerecht dat deze bedrijfsvoering jarenlang feitelijk is toegestaan of gedoogd en dat de belangen die daardoor zijn ontstaan niet simpelweg buiten beschouwing kunnen worden gelaten.
Dat sluit aan bij de maatschappelijke discussie die de afgelopen dagen is ontstaan nadat routes aan de noordkust fysiek werden afgesloten en ondernemers waarschuwden voor gevolgen voor bedrijven, werknemers en gezinnen.
Land krijgt vijf weken
Na afweging van de verschillende belangen schrijft de rechter dat een verdere aanhouding hem:
“niet onverstandig en voor de hand liggend”
voorkomt.
De behandeling wordt daarom vijf weken aangehouden, tot:
“donderdag 15 oktober 2026 om 14:00 uur”.
Daarmee krijgt de regering feitelijk een laatste duidelijke periode om te proberen het conflict buiten een volledige rechterlijke beslissing om op te lossen.
Premier Mike Eman en minister René Herdé hadden dinsdag al verklaard dat de regering de rechter om ruimte had gevraagd om het overleg voort te zetten. Zij stelden dat een regeling moet worden gevonden waarbij natuurbescherming wordt gecombineerd met het voortbestaan van economische activiteiten en werkgelegenheid.
ABC maakte juist bezwaar tegen verder uitstel en liet dinsdagavond weten de rechtszaak niet in te trekken.
De rechter kiest nu feitelijk voor een tussenpositie: de zaak wordt niet beëindigd, maar de partijen krijgen nog één substantiële mogelijkheid om zelf tot een regeling te komen.
Regering moet vandaag al handelen
Het uitstel is niet vrijblijvend.
De rechter stelt als uitdrukkelijke voorwaarde dat het Land Aruba nog op woensdag 9 september een datum en tijd moet vaststellen voor overleg dat in de komende week moet plaatsvinden.
Daarbij wordt ABC nadrukkelijk genoemd als de partij waarmee opnieuw gesproken moet worden.
Volgens de beslissing moet het Land:
“ook en vooral met ABC […] constructief, zo nodig meermalen, aan tafel” gaan.
Dat is juridisch en politiek van betekenis.
De overheid kan zich de komende vijf weken dus niet beperken tot onderhandelingen met uitsluitend de UTV- en ATV-sector. De rechter verlangt dat ook ABC, als eisende partij in de procedure, rechtstreeks en serieus in het proces wordt betrokken.
Het doel is volgens het Gerecht te komen tot een oplossing die redelijk en werkbaar is voor de partijen, de touroperators én het algemeen Arubaanse maatschappelijke belang.
‘Water bij de wijn’
De rechter richt zich daarbij niet alleen tot het Land.
Ook ABC en de touroperators krijgen een duidelijke boodschap.
In ongebruikelijk directe bewoordingen schrijft het Gerecht:
“Partijen en de touroperators dienen daartoe allen het nodige water bij de wijn te voegen”.
De rechter voegt eraan toe dat zonder bereidheid tot concessies de totstandkoming van een oplossing “illusoir” wordt.
Daarmee lijkt het Gerecht duidelijk te maken dat geen van de betrokken partijen ervan moet uitgaan dat uitsluitend het eigen standpunt volledig zal worden uitgevoerd.
Voor ABC betekent dit dat natuurbescherming centraal blijft staan, maar dat ook andere maatschappelijke belangen serieus moeten worden meegewogen.
Voor touroperators betekent het dat een volledige terugkeer naar de oude, nauwelijks gereguleerde situatie evenmin vanzelfsprekend is.
En voor de regering betekent het dat zij binnen zeer korte tijd een concreet bestuurlijk kader zal moeten creëren waar jarenlang discussie over heeft bestaan.
Rechter dreigt met snelle behandeling
De scherpste passage staat aan het einde van de beslissing.
Wanneer de regering volgens het Gerecht onvoldoende uitvoering geeft aan de gestelde voorwaarde, wordt de vijf weken uitstel feitelijk weer ingetrokken.
Het Gerecht schrijft:
“zal de zaak op heel veel kortere termijn ter terechtzitting worden behandeld”.
Daarbij volgt nog een belangrijkere toevoeging:
“in beginsel zonder mogelijkheid tot verder uitstel.”
De boodschap aan het kabinet is daarmee duidelijk.
Het uitstel tot 15 oktober is geen blanco cheque. Het Land krijgt tijd om een oplossing te bereiken, maar moet aantoonbaar en onmiddellijk handelen.
Wanneer dat proces onvoldoende serieus wordt uitgevoerd, kan de rechter de zaak veel eerder opnieuw op de agenda plaatsen.
Geen inhoudelijke overwinning voor ABC of regering
De beslissing van woensdag is geen vonnis over de inhoud van de ABC-zaak.
De rechter heeft niet bepaald dat ABC gelijk heeft in haar volledige vordering.
Evenmin heeft het Land Aruba de zaak inhoudelijk gewonnen.
Ook is niet bepaald dat de UTV- en ATV-sector haar activiteiten zonder beperkingen mag voortzetten.
De beslissing gaat uitsluitend over de verdere procedure en de mogelijkheid om vóór een inhoudelijke behandeling alsnog een werkbare regeling te bereiken.
Wel is duidelijk dat het Gerecht zowel de wettelijke bescherming van natuurgebieden als de bestaande belangen van touroperators expliciet erkent.
Geen bevel over gesloten wegen
Ook over de fysieke afsluiting van wegen aan de noordkust doet de rechter in deze beslissing geen uitspraak.
Er staat geen bevel in om de stenen te verwijderen.
Er staat evenmin een nieuw rechterlijk bevel om aanvullende wegen te sluiten.
De huidige situatie rond de toegang tot de noordkust wordt door deze beslissing dus niet automatisch gewijzigd. Daarvoor zou de regering afzonderlijke bestuurlijke maatregelen moeten nemen of zou later een inhoudelijke rechterlijke beslissing nodig zijn.
Dit onderscheid is belangrijk omdat de fysieke wegafsluitingen de afgelopen dagen geregeld werden verbonden aan de rechtszaak zelf.
De beslissing van woensdag laat juist zien dat de rechter vooralsnog probeert te voorkomen dat het conflict uitsluitend via een alles-of-niets-uitspraak wordt opgelost.
Vijf weken om jarenlange impasse te doorbreken
Daarmee begint voor de regering een bijzonder korte periode.
De discussie over regulering van UTV’s en ATV’s, natuurbescherming en alternatieve routes loopt al jaren. De afgelopen maanden liep die discussie uit op fysieke wegafsluitingen, protestacties, onzekerheid binnen de toeristische sector en uiteindelijk een kort geding.
De regering vroeg de rechter om meer tijd.
Die tijd heeft zij gekregen.
Maar rechter Van de Leur koppelt daar nu een duidelijke opdracht aan: ABC, de overheid en de sector moeten daadwerkelijk met elkaar proberen een oplossing te bereiken waarin natuurbehoud, economische belangen en het bredere Arubaanse maatschappelijke belang naast elkaar kunnen bestaan.
De komende vijf weken worden daardoor niet alleen een periode van uitstel.
Ze worden een test voor de vraag of partijen een compromis kunnen bereiken voordat de rechter zelf de juridische grenzen moet trekken.
En wanneer dat overleg opnieuw vastloopt, heeft het Gerecht al duidelijk gemaakt wat daarna volgt:
een veel snellere behandeling van de zaak — en in beginsel geen nieuw uitstel.
