Het einde van het FCAS-project, het ambitieuze Europese programma voor een nieuw gevechtsvliegtuig, is een flinke tegenvaller voor de Frans-Duitse defensiesamenwerking. Dat stelt Ulrike Franke, senior beleidsonderzoeker bij de European Council on Foreign Relations.
Volgens Franke kwam het mislukken van het project voor niemand als een verrassing. Het programma, dat gold als een van de belangrijkste Europese defensie-initiatieven, liep al langere tijd moeizaam. De Franse vliegtuigbouwer Dassault had de reputatie lastig te zijn in de samenwerking, maar Franke wijst op een dieper liggend probleem: het project was van meet af aan structureel slecht opgezet.
Het fundamentele probleem was dat industriële concurrenten aan tafel werden gezet die eigenlijk geen echte prikkel hadden om goed samen te werken. Bedrijven die normaal gesproken om dezelfde opdrachten strijden, werden gedwongen gezamenlijk een product te ontwikkelen. Dat creëerde een situatie waarin de belangen van de afzonderlijke partijen regelmatig botsten met het gezamenlijke doel.
Het FCAS-programma, voluit Future Combat Air System, was bedoeld als de hoeksteen van de Europese luchtmacht voor de komende decennia. Frankrijk en Duitsland wilden samen een geavanceerd gevechtsvliegtuig ontwikkelen dat de huidige generatie toestellen zou moeten vervangen. Het project werd gezien als een symbool van Europese strategische autonomie op defensiegebied.
De mislukking raakt daarmee niet alleen de twee landen zelf, maar heeft bredere implicaties voor het idee van een gezamenlijk Europees defensiebeleid. Op een moment dat Europa meer dan ooit nadenkt over zijn eigen veiligheidspositie, is het wegvallen van zo’n vlaggenschipproject een pijnlijk signaal.
Franke benadrukt dat de les die uit dit debacle getrokken moet worden, gaat over hoe toekomstige Europese defensieprojecten worden opgezet. Samenwerking tussen landen en industrieën is alleen duurzaam als alle betrokken partijen ook daadwerkelijk belang hebben bij het slagen ervan. Zonder die gedeelde motivatie blijven zulke grootschalige projecten kwetsbaar voor vertragingen, meningsverschillen en uiteindelijk mislukking.
