Zuid-Afrika is steeds gevaarlijker geworden voor ongedocumenteerde migranten. Protestgroepen hebben een ultimatum gesteld aan buitenlandse migranten om het land te verlaten, en naarmate die deadline dichterbij komt, neemt het geweld toe.
Esnat Joseph, een 36-jarige vrouw uit Malawi, vertelt hoe een groep mannen gewapend met machetes haar woning in Durban binnenviel en haar gezin bedreigde. Ze was gedwongen haar huis te ontvluchten met haar driejarige drieling. ‘Ik ben doodsbang en volledig getraumatiseerd’, zegt ze terwijl ze probeert haar huilende kinderen te kalmeren.
Joseph is niet de enige. Ze vluchtte naar een open veld in de havenstad Durban, in de provincie KwaZulu-Natal, waar inmiddels naar schatting zeven duizend buitenlandse vluchtelingen, voornamelijk afkomstig uit Malawi, een tijdelijk onderkomen hebben gezocht. Mensen sliepen buiten, zonder adequate bescherming tegen de elementen, terwijl de onzekerheid over hun toekomst groot is.
De situatie in Zuid-Afrika weerspiegelt een bredere spanning rondom migratie in het land. Al jarenlang kampt Zuid-Afrika met hoge werkloosheid en sociale ongelijkheid, wat regelmatig leidt tot uitbarstingen van zogenoemde ‘xenofobische’ geweld, waarbij migranten uit andere Afrikaanse landen het doelwit worden. Lokale bewoners beschuldigen buitenlanders ervan banen in te pikken en criminaliteit te bevorderen, beschuldigingen die door veel migranten en mensenrechtenorganisaties worden betwist.
De recente golf van intimidatie en geweld heeft duizenden mensen in een kwetsbare positie gebracht. Families hebben hun bezittingen achtergelaten en zoeken wanhopig naar veiligheid. Hulporganisaties ter plaatse proberen voedsel en water te verstrekken aan de mensen die zich in het veld hebben verzameld, maar de omstandigheden blijven zorgwekkend.
De Zuid-Afrikaanse autoriteiten hebben opgeroepen tot kalmte en benadrukt dat het opruien tot geweld tegen migranten illegaal is. Toch lijkt de handhaving moeizaam te verlopen nu de spanning in de regio hoog oploopt.
Voor mensen zoals Esnat Joseph, die jaren in Zuid-Afrika heeft gewoond en gewerkt, voelt de situatie uitzichtloos. Terugkeren naar Malawi is geen eenvoudige optie, zeker niet met drie kleine kinderen en zonder middelen. Maar blijven voelt evenmin veilig nu de dreiging van geweld dagelijks aanwezig is.
Mensenrechtenorganisaties roepen de Zuid-Afrikaanse regering op om migranten actief te beschermen en daders van geweld en intimidatie strafrechtelijk te vervolgen. Ook wordt gevraagd om humanitaire hulp te coördineren voor de duizenden ontheemden die momenteel in erbarmelijke omstandigheden verblijven.
De komende dagen zullen cruciaal zijn voor de duizenden migranten die gevangen zitten tussen angst voor geweld en onzekerheid over hun toekomst in een land dat ooit hoop bood, maar nu steeds vijandiger aanvoelt.
