ORANJESTAD — Iberostar Hotels & Resorts ontwikkelt zich op Aruba niet uitsluitend als exploitant van een luxehotel en golfbaan, maar positioneert zich nadrukkelijk als langetermijnpartner van de gemeenschap. Via JOIA Aruba by Iberostar en Tierra del Sol Golf Course koppelt de internationale hotelgroep toeristische ontwikkeling aan onderwijs, lokale talentontwikkeling, circulaire economie en bescherming van de Arubaanse natuur.
De benadering maakt deel uit van Iberostars internationale strategie Wave of Change. Binnen die strategie wordt toerisme niet uitsluitend beoordeeld aan de hand van hotelovernachtingen en financiële opbrengsten, maar ook op de gevolgen voor werknemers, lokale gemeenschappen, kustgebieden, biodiversiteit en toekomstige generaties.
Volgens Iberostar zijn inmiddels meer dan 460 medewerkers bij de activiteiten van de groep op Aruba betrokken. Daarnaast werkt het bedrijf samen met onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties om kennis en economische kansen zoveel mogelijk op het eiland te verankeren.
Praktijkervaring voor Arubaanse studenten
Een belangrijk onderdeel van de lokale aanpak is de samenwerking met EPI, EPB en de Universiteit van Aruba. Via deze instellingen hebben volgens Iberostar in het eerste operationele jaar meer dan veertig studenten praktijkervaring binnen de hospitalitysector opgedaan.
Deze stages zijn relevant voor een economie waarin toerisme een centrale positie inneemt. Studenten krijgen niet alleen inzicht in traditionele hotelwerkzaamheden, maar worden ook geconfronteerd met onderwerpen als voedselverspilling, natuurbeheer, verantwoord inkopen, gastvrijheid en duurzame bedrijfsvoering.
Daarmee wordt onderwijs rechtstreeks verbonden aan de toekomstige arbeidsmarkt. Voor Aruba is dat van belang, omdat duurzame ontwikkeling alleen geloofwaardig kan worden wanneer lokale jongeren over de kennis en vaardigheden beschikken om zelf leiding te geven aan de toeristische sector.
De internationale duurzaamheidsrapportage van Iberostar laat zien dat opleiding en professionele ontwikkeling structurele onderdelen van de bedrijfsstrategie vormen. De groep investeert in stages, beroepsonderwijs, digitale trainingen en samenwerkingsverbanden met onderwijsinstellingen. Het uitgangspunt is dat nieuwe generaties niet uitsluitend als toekomstige werknemers worden gezien, maar ook als toekomstige managers, onderzoekers en beschermers van toeristische bestemmingen.
Aula di Lama als openbare leeromgeving
Het meest zichtbare educatieve initiatief op Aruba is Aula di Lama, vrij vertaald als het klaslokaal van de zee. Deze ruimte bij JOIA Aruba is toegankelijk voor educatieve activiteiten en richt zich op de mariene en kustgebonden ecosystemen van Aruba.
Volgens de cijfers die Iberostar ter gelegenheid van het eerste jubileum van JOIA Aruba bekendmaakte, werden in het eerste jaar 145 bijeenkomsten georganiseerd. Daarmee zouden ongeveer 1.290 deelnemers zijn bereikt. Voor de inhoud van het programma werd samengewerkt met meer dan vijftien lokale niet-gouvernementele organisaties.
Aula di Lama moet daarmee meer zijn dan een informatiepunt voor hotelgasten. Het initiatief is opgezet als ontmoetingsplaats voor scholen, studenten, onderzoekers, natuurorganisaties, werknemers en andere belangstellenden uit de Arubaanse gemeenschap.
Die open structuur is van betekenis. Natuurbescherming wordt hierdoor niet uitsluitend achter de muren van een resort uitgevoerd, maar gedeeld met mensen die dagelijks op het eiland wonen. Lokale organisaties kunnen hun kennis over onder meer kustgebieden, vogels, zeedieren, afvalstromen en klimaatverandering overdragen aan een breder publiek.
De samenwerking met lokale deskundigen verkleint bovendien het risico dat internationale duurzaamheidsprogramma’s los komen te staan van de werkelijkheid van het eiland. De natuurvraagstukken van Aruba vereisen immers oplossingen die rekening houden met het droge klimaat, de beperkte beschikbare ruimte, de kwetsbare kustzone en de sterke afhankelijkheid van toerisme.
Bescherming van de Shoco
Ook de bescherming van de Shoco, de endemische Arubaanse ondersoort van de holenuil, vormt een belangrijk onderdeel van de activiteiten.
Bij JOIA Aruba werd de zogenoemde Shoco Boulevard ingericht. Deze educatieve natuurzone bevat voorzieningen die de leefomgeving van de vogel moeten ondersteunen en bezoekers tegelijkertijd informeren over het belang van biodiversiteit. Het project werd ontwikkeld in samenwerking met Aruba Birdlife Conservation.
Bij Tierra del Sol bevindt zich daarnaast een Shoco Sanctuary. Volgens de leiding van de golfbaan leeft in dit beschermde gebied een aanzienlijk deel van de bekende Shoco-populatie. Bij de inrichting en renovatie van het terrein is rekening gehouden met de bescherming van de inheemse vogel en zijn leefgebied.
De projecten worden ondersteund door het programma Shoco Ambassador Training. Tijdens een openbare trainingsweek van 27 tot en met 31 oktober 2025 namen volgens gepubliceerde cijfers bijna 800 personen deel, onder wie ruim 360 medewerkers van JOIA Aruba en Tierra del Sol. Ook werknemers van andere hotels, studenten van de Universiteit van Aruba en vertegenwoordigers van lokale organisaties en media namen deel.
In april 2026 meldde Iberostar dat het cumulatieve aantal deelnemers inmiddels boven de duizend lag. Het voornemen is om de training verder uit te breiden naar scholen en de Aruba Airport Authority.
Daarmee wordt natuurbescherming gekoppeld aan educatie. Deelnemers leren niet alleen de Shoco herkennen, maar krijgen ook informatie over nestgebieden, verantwoord gedrag in de nabijheid van vogels en de gevolgen van ruimtelijke ontwikkeling en menselijke activiteiten voor de soort.
Afval wordt grondstof voor landbouw
De betrokkenheid bij de gemeenschap strekt zich ook uit tot afvalverwerking en lokale landbouw. Iberostar werkt onder meer samen met Alto Vista Winery en andere lokale partners aan een systeem waarbij organisch afval uit de hospitalitysector wordt verwerkt tot compost.
Voedselresten en ander organisch materiaal worden daardoor niet uitsluitend als afval beschouwd, maar als grondstof voor de landbouw. Dit vermindert de hoeveelheid afval die naar de stortplaats moet worden afgevoerd en draagt bij aan de productie van voedingsrijke compost voor lokale gewassen.
Voor een klein eiland is deze circulaire aanpak bijzonder relevant. Aruba importeert een groot gedeelte van zijn voedingsmiddelen en beschikt over beperkte ruimte voor afvalverwerking. Iedere afvalstroom die lokaal opnieuw kan worden gebruikt, vermindert daarom zowel de milieubelasting als de afhankelijkheid van ingevoerde grondstoffen.
De officiële hotelinformatie van JOIA Aruba vermeldt daarnaast maatregelen zoals het terugdringen van wegwerpplastic, het aanbieden van gezuiverd drinkwater via hervulpunten en het gebruik van hernieuwbare elektriciteit. Deze operationele maatregelen vormen de dagelijkse, minder zichtbare zijde van de duurzaamheidsstrategie.
Internationale strategie krijgt lokale uitvoering
De projecten op Aruba staan niet op zichzelf. Binnen Wave of Change werkt Iberostar internationaal aan circulaire economie, klimaatactie, verantwoord gevangen vis en zeevruchten, natuurherstel en samenwerking met lokale gemeenschappen.
In Jamaica ondersteunt het bedrijf bijvoorbeeld een visreservaat dat samen met lokale vissers, natuurorganisaties en overheidsinstanties wordt bestuurd. Het project omvat koraalherstel, bescherming van zeegras en mangroven en de creatie van lokale banen die rechtstreeks aan natuurbeheer zijn verbonden.
De United Nations Global Compact heeft deze aanpak als praktijkvoorbeeld beschreven, waarbij tegelijkertijd wordt benadrukt dat opname als casestudy geen formele goedkeuring van de onderneming inhoudt. Het voorbeeld laat wel zien hoe Iberostar natuurbeheer probeert te integreren in de normale bedrijfsvoering en in het economische leven van kustgemeenschappen.
De Iberostar Foundation, die sinds 2004 actief is, richt zich daarbij op drie hoofdlijnen: het versterken van gemeenschappen, het verbinden van toekomstige generaties met hun natuurlijke omgeving en het ondersteunen van wetenschappelijk onderzoek naar kust- en mariene ecosystemen.
Meer dan traditionele maatschappelijke sponsoring
De initiatieven op Aruba verschillen van traditionele bedrijfssponsoring doordat zij niet uitsluitend bestaan uit eenmalige donaties of publieke evenementen. Onderwijsinstellingen, natuurorganisaties, werknemers en lokale ondernemingen worden bij de uitvoering betrokken.
Dat betekent niet dat resultaten uitsluitend op basis van bedrijfsmededelingen als definitief bewezen kunnen worden beschouwd. De gepubliceerde aantallen deelnemers en begunstigden zijn grotendeels door Iberostar zelf verstrekt. Voor een volledige beoordeling op lange termijn zijn onafhankelijke metingen nodig van bijvoorbeeld afvalvermindering, energiegebruik, ecologische ontwikkeling, lokale inkoop en de daadwerkelijke loopbaanontwikkeling van stagiairs.
Niettemin toont de structuur van de projecten aan dat Iberostar probeert duurzaamheid onder te brengen in de kern van zijn bedrijfsmodel. De combinatie van onderwijs, lokale werkgelegenheid, natuuronderzoek en samenwerking met maatschappelijke organisaties gaat verder dan een tijdelijke marketingcampagne.
Investeren in de generatie die Aruba zal beheren
De betekenis van deze aanpak ligt uiteindelijk bij de volgende generatie. Hotels, stranden en natuurgebieden kunnen alleen duurzaam worden beheerd wanneer jongeren begrijpen waarom ecosystemen bescherming nodig hebben en tegelijkertijd toegang krijgen tot opleidingen en werkgelegenheid.
Door studenten praktijkervaring te bieden, scholen bij milieueducatie te betrekken en openbare ruimtes zoals Aula di Lama beschikbaar te stellen, investeert Iberostar niet alleen in de huidige toeristische economie, maar ook in de mensen die deze economie later moeten leiden.
Voor Aruba is dat een relevante ontwikkeling. De toekomst van het eiland kan niet uitsluitend worden gebouwd op méér bezoekers of méér hotelkamers. Die toekomst vereist toerisme dat kennis achterlaat, lokale gemeenschappen versterkt en de natuurlijke rijkdom beschermt waarop de sector uiteindelijk zelf afhankelijk is.
Iberostars activiteiten laten zien hoe een internationale hotelgroep daarin een rol kan spelen: niet als vervanging van overheid, onderwijs of natuurorganisaties, maar als partner die financiële middelen, infrastructuur en internationale ervaring met lokale kennis verbindt.
Wanneer deze koers consequent wordt voortgezet en de resultaten transparant worden gemeten, kan het Arubaanse model uitgroeien tot een voorbeeld van toerisme dat niet alleen gebruikmaakt van een bestemming, maar ook investeert in haar mensen, haar natuur en haar toekomst.
