Tijdens een hittegolf kan een simpele klop op de deur levensreddend zijn. Dat stelt Eric Klinenberg, socioloog aan de New York University, in een interview met France 24. Volgens hem is sociale betrokkenheid binnen gemeenschappen een van de belangrijkste factoren bij het beperken van het aantal slachtoffers tijdens extreme hitte.
Klinenberg benadrukt dat een sterke sociale infrastructuur — zoals buurtnetwerken, vrijwilligersorganisaties en lokale overheidsdiensten — essentieel is om kwetsbare mensen te bereiken. Ouderen die alleen wonen, daklozen en mensen zonder airconditioning lopen het grootste risico tijdens hittegolven. Juist zij worden vaak niet bereikt via officiële kanalen.
‘Het gaat niet alleen om het weer,’ aldus Klinenberg. ‘Het gaat om wie er voor je zorgt als de temperaturen stijgen. Een buurman die aanbelt, een vrijwilliger die langskomt — dat soort menselijk contact kan het verschil maken tussen overleven of niet.’
De uitspraken komen op een moment dat Europa opnieuw te maken heeft met aanhoudende hitte. Frankrijk kampt met een langdurige hittegolf die het gezondheidssysteem onder druk zet. Ziekenhuizen en eerstehulpposten melden een toename van het aantal patiënten met hittegerelateerde klachten, zoals uitdroging en hitteberoertes.
Ook dakloze migranten in Parijs ondervinden grote problemen door de extreme temperaturen. Zij verblijven vaak op straat of in slecht geventileerde opvanglocaties, zonder toegang tot koeling of voldoende drinkwater.
Klinenberg, die eerder uitgebreid onderzoek deed naar de dodelijke hittegolf in Chicago in 1995, waarbij meer dan 700 mensen omkwamen, wijst erop dat die ramp niet alleen een weersgebeurtenis was, maar ook een sociale catastrofe. Wijken met sterke gemeenschapsbanden hadden aanzienlijk minder slachtoffers dan sociaal geïsoleerde buurten.
Zijn conclusie is helder: investeren in sociale cohesie is investeren in rampenbestrijding. Overheden zouden niet alleen moeten nadenken over koelcentra en noodplannen, maar ook over hoe zij eenzaamheid en sociale isolatie structureel kunnen aanpakken.
Met de klimaatverandering die hittegolven vaker, langer en heviger maakt, wordt deze boodschap steeds urgenter. Wetenschappers waarschuwen dat extreme hitte wereldwijd een van de dodelijkste gevolgen van klimaatverandering zal zijn, en dat de meest kwetsbare groepen in de samenleving daar het zwaarst door worden getroffen.
Volgens Klinenberg ligt de oplossing niet uitsluitend in technologie of beleid, maar ook in de bereidheid van mensen om naar elkaar om te kijken. ‘Gemeenschappen die voor elkaar zorgen, overleven hittegolven beter,’ zegt hij. ‘Dat is geen theorie — dat is wat de cijfers ons keer op keer laten zien.’
