De indirecte onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Iran in de Qatarese hoofdstad Doha zijn woensdag afgerond zonder zichtbare vooruitgang richting een duurzame vrede. De tweedaagse gesprekken draaiden voornamelijk om kwesties die de twee landen al in juni zouden hebben opgelost.
Volgens ingewijden concentreerden de onderhandelaars zich op de scheepvaart door de Straat van Hormuz en financiële tegemoetkomingen voor Iran — twee onderdelen van het akkoord dat in juni werd gesloten — in plaats van de complexere vraagstukken die dat raamwerk juist had moeten voorbereiden.
Opvallend was de tegenstrijdigheid tussen de uitspraken van de Amerikaanse president Donald Trump en wat er werkelijk op tafel lag. Trump beweerde tegenover journalisten dat de twee landen goede vorderingen maken op het gebied van mogelijke beperkingen van het Iraanse nucleaire programma. ‘De denuclearisering van Iran verloopt goed,’ aldus Trump. ‘Er zijn zeer goede gesprekken gevoerd.’ Bronnen bevestigden echter dat het nucleaire dossier helemaal niet ter sprake is gekomen tijdens de technische besprekingen. Vicepresident JD Vance erkende dat dit onderwerp nog moet worden aangepakt in toekomstige rondes.
De twee delegaties ontmoetten elkaar niet rechtstreeks, maar communiceerden via bemiddelaars uit Qatar en Pakistan. Trumps schoonzoon Jared Kushner en topgezant Steve Witkoff, die door het Witte Huis waren aangekondigd als deelnemers aan ‘hoogwaardige’ gesprekken, waren volgens een anonieme bron niet aanwezig bij de sessies.
Het Iraanse delegatiehoofd, viceminister van Buitenlandse Zaken Kazem Gharibabadi, bevestigde slechts dat de gesprekken waren afgerond. Geen van beide partijen liet weten of er enige toenadering was bereikt.
Centraal in de discussies stond de Straat van Hormuz, een strategisch watergebied dat vóór het uitbreken van de oorlog in februari een vijfde van de wereldwijde olie- en vloeibaar-aardgashandel verwerkte. Hoewel de scheepvaart gedeeltelijk is hervat, blijft de status van de zeestraat onduidelijk. Afgelopen weekend wisselden de twee landen nog luchtaanvallen uit na een Iraanse aanval op een vrachtschip.
Iran streeft naar internationale erkenning van zijn zeggenschap over de zeestraat en heeft herhaaldelijk aangekondigd vanaf half augustus tolgelden te heffen op doorgaande scheepvaart, zodra de tolvrije periode uit het juniverdrag verloopt. Teheran lijkt bereid dit desnoods met geweld af te dwingen, aldus twee Iraanse bronnen.
De gesprekken in Doha onderstrepen hoe moeizaam het diplomatieke proces verloopt. Terwijl Washington optimistisch communiceert naar buiten, blijken de werkelijke onderhandelingen te stagneren op punten die al eerder geregeld leken. Een volgende gespreksronde is nog niet aangekondigd.
