Het groepstoernooi van het WK 2026 roept steeds meer vragen op over eerlijkheid. Met 32 van de 48 ploegen die doorgaan naar de knock-outfase is uitschakeling eigenlijk moeilijker dan kwalificatie. Toch beginnen twee belangrijke regelwijzigingen nu pas echt door te dringen bij supporters, nu de tweede speelronde achter de rug is.
De eerste verandering betreft de tiebreaker: voor het eerst in de WK-geschiedenis wordt bij gelijk puntenaantal het onderling resultaat als eerste criterium gehanteerd, in plaats van het doelsaldo. De tweede nieuwigheid is de terugkeer van een klassement voor de beste nummers drie, voor het eerst sinds 1994. Via dit systeem worden de acht resterende plaatsen in de knock-outfase verdeeld.
De combinatie van deze twee regels heeft opvallende gevolgen. Door het systeem van onderling resultaat kunnen ploegen na slechts twee duels al zeker zijn van groepswinst, of juist al uitgeschakeld zijn. Zo heeft Argentinië na twee zeges op Oostenrijk en Algerije de groep al op zak, terwijl Jordanië na twee nederlagen kansloos is. Bij het oude doelsaldo-systeem zou elke ploeg tot de laatste speeldag iets te winnen of te verliezen hebben gehad.
Dit roept een gevoelige vraag op: zullen landen die niets meer te spelen hebben in hun laatste groepsduel een zwakkere opstelling kiezen? Dat risico op ‘dode wedstrijden’ is reëel en kan de competitie ondermijnen.
Nog een ander pijnpunt is de tijdsplanning van de derde speelronde. Omdat er zoveel groepen zijn, duurt de laatste ronde vijf dagen. Dat betekent dat ploegen die vroeg spelen, zoals Schotland tegen Brazilië op woensdagavond, niet weten welke puntentotaal voldoende is om als nummer drie door te gaan. Teams die pas op zaterdag of zondag spelen, weten dan waarschijnlijk precies wat ze nodig hebben. Dat is een aanzienlijk voordeel.
Het gebruik van het onderling resultaat als tiebreaker is overigens niet nieuw. De UEFA hanteert dit al jaren in al haar toernooien. Het idee erachter is dat het de directe confrontatie tussen twee ploegen laat meewegen, zonder dat grote uitslagen in andere wedstrijden het beeld vertekenen.
Bij het EK wordt een vergelijkbaar systeem al langer gebruikt. In 2016 was Italië al na twee duels groepswinnaar en viel Oekraïne af. Bij het EK 2020 ontstond er een zinloze wedstrijd tussen Nederland en Noord-Macedonië. En op het EK 2024 stonden Portugal en Spanje vroeg bovenaan, terwijl Polen al vroegtijdig werd uitgeschakeld.
Kortom, de slotweek van de groepsfase van het WK 2026 belooft er heel anders uit te zien dan voorheen. Of de nieuwe regels het toernooi spannender of juist oneerlijker maken, zal de komende dagen duidelijk worden.
