De onderhandelingen tussen Iran en de Verenigde Staten trekken wereldwijd de aandacht, maar wat willen beide partijen er eigenlijk mee bereiken? Politiek analist en professor Mahjoub Zweiri geeft in een exclusief gesprek zijn visie op de drijfveren en mogelijke uitkomsten van deze diplomatieke gesprekken.
Volgens Zweiri zijn de belangen van beide landen complex en deels tegenstrijdig. Washington wil vooral voorkomen dat Iran een kernwapen ontwikkelt en streeft naar meer stabiliteit in het Midden-Oosten. Teheran daarentegen wil af van de zware economische sancties die het land al jaren treffen en zoekt naar internationale erkenning van zijn nucleaire programma voor vreedzame doeleinden.
De analist benadrukt dat het vertrouwen tussen beide landen tot een historisch dieptepunt is gedaald, mede door het eenzijdig terugtrekken van de VS uit het nucleaire akkoord in 2018 onder toenmalig president Trump. Dit heeft diepe sporen nagelaten in de Iraanse politiek en maakt het voor Teheran moeilijk om nieuwe toezeggingen zonder stevige garanties te accepteren.
Tegelijkertijd staat Iran intern onder druk. De economie heeft zwaar geleden onder de sancties en de bevolking voelt de gevolgen dagelijks. Dit geeft de Iraanse onderhandelaars een zekere urgentie om tot een deal te komen, maar ook de nodige binnenlandse beperkingen. Hardliners in Iran verzetten zich tegen te grote concessies aan het Westen.
Aan Amerikaanse zijde speelt de binnenlandse politiek eveneens een rol. Een akkoord met Iran is politiek gevoelig en moet bestand zijn tegen kritiek vanuit het Congres en van bondgenoten zoals Israël en Saoedi-Arabië, die argwanend staan tegenover elke toenadering tot Teheran.
Zweiri wijst erop dat de onderhandelingen niet alleen gaan over het nucleaire dossier. Bredere regionale kwesties, zoals de invloed van Iran in Irak, Syrië, Libanon en Jemen, spelen op de achtergrond ook een rol. De VS wil dat Iran zijn regionale activiteiten inperkt, terwijl Iran dit ziet als inmenging in zijn buitenlandse beleid.
De analist concludeert dat een volledig en duurzaam akkoord op korte termijn onwaarschijnlijk is, maar dat beide partijen belang hebben bij het vermijden van een verdere escalatie. Een gedeeltelijke overeenkomst of een tijdelijk raamwerk behoort tot de reële mogelijkheden.
De komende weken zullen cruciaal zijn om te zien of de diplomatieke kanalen open blijven of dat de gesprekken opnieuw vastlopen op wederzijds wantrouwen en onverenigbare eisen.
