De Verenigde Staten hebben de maritieme blokkade rond Iraanse havens en kustgebieden opgeheven. Dit maakte het Amerikaanse Centraal Commando (CENTCOM) bekend op donderdag. De opheffing is onderdeel van een staakt-het-vuren overeenkomst tussen Washington en Teheran, waarmee beide landen een nieuwe onderhandelingsfase van zestig dagen ingaan.
Iran heeft zich op zijn beurt verplicht om olietankers en andere commerciële schepen veilig door de Straat van Hormuz te laten varen. Via deze strategische waterweg werd vóór het uitbreken van het conflict ongeveer een vijfde van de wereldwijde olieproductie verscheept. Volgens de woensdag ondertekende overeenkomst mogen schepen de zestig dagen lang kosteloos door de straat varen. Daarna zal Iran samen met Oman en andere Golfstaten bepalen hoe het beheer en de maritieme dienstverlening worden geregeld.
Iraanse functionarissen hebben al gesuggereerd dat zij na die periode mogelijk zogeheten ‘servicevergoedingen’ zullen heffen op doorvarende schepen. Branche-analisten plaatsen vraagtekens bij de juridische houdbaarheid van dergelijke heffingen op een internationale vaarroute.
Of er op korte termijn daadwerkelijk grote aantallen schepen door de Straat van Hormuz zullen varen, is nog onzeker. De vrees voor door Iran gelegde zeemijnen speelt daarbij een grote rol. De VS en andere landen zijn momenteel bezig deze mijnen op te ruimen.
Dankzij het akkoord zijn Iraanse olie-exporten ook vrijgesteld van Amerikaanse sancties. De Amerikaanse marine blijft in het gebied aanwezig om toe te zien op de naleving van het staakt-het-vuren.
Vicepresident JD Vance leidt de Amerikaanse onderhandelingsdelegatie en zou mogelijk dit weekend al naar Zwitserland reizen voor vervolgbesprekingen, al noemde hij geen concrete datum. Tijdens een persconferentie in het Witte Huis verdedigde hij de eerder deze week ondertekende intentieverklaring.
Volgens Vance houdt de VS momenteel alle troeven in handen. Iran zou pas echt voordeel van het akkoord ondervinden wanneer het land aantoonbaar zijn gedrag heeft veranderd. De vicepresident benadrukte ook dat de opheffing van de blokkade geen nieuw voordeel voor Iran betekent. ‘Ze verkochten al jarenlang olie, lang voordat wij de blokkade instelden. Wij hebben die blokkade opgelegd, zij stopten met olie verkopen, en nu hebben wij de blokkade weer opgeheven,’ aldus Vance.
De komende zestig dagen worden cruciaal voor de vraag of beide landen tot een duurzaam en definitief akkoord kunnen komen over het Iraanse nucleaire programma en de bredere veiligheidssituatie in de regio.
