De Verenigde Staten en Iran staan op het punt een voorlopig vredesakkoord te ondertekenen in Genève. Het akkoord moet een einde maken aan het militaire conflict tussen de VS, Israël en Iran, een onderhandelingsperiode van zestig dagen in gang zetten en de scheepvaart door de Straat van Hormuz hervatten. Pakistan, dat een sleutelrol heeft gespeeld als bemiddelaar, organiseert de ondertekening in Zwitserland.
Concreet zijn de details van het akkoord nog niet openbaar gemaakt. Het is daardoor onduidelijk in hoeverre beide landen het daadwerkelijk eens zijn over de grote twistpunten, of zelfs over welke onderwerpen er in de komende onderhandelingen besproken zullen worden.
President Donald Trump heeft laten weten dat het Iraanse nucleaire programma onderdeel zal zijn van een definitief vredesakkoord. Opvallend is echter dat hij geen woord heeft gerept over eerdere Amerikaanse eisen, zoals het ontmantelen van het Iraanse ballistische raketprogramma of het stopzetten van de Iraanse steun aan gewapende groeperingen in de regio.
Tijdens de G7-top in Frankrijk was Trump stellig: het enige wat hem werkelijk bezighoudt, is dat Iran nooit een kernwapen zal bezitten. Hij voegde daaraan toe dat Iran zware gevolgen zal ondervinden als het toch die richting op gaat.
De gespannen verhouding tussen Washington en Teheran gaat terug op Trumps eerste ambtstermijn. In 2018 trok hij de Verenigde Staten eenzijdig terug uit het nucleaire akkoord dat in 2015 was gesloten, het zogenoemde JCPOA. Met die stap brak hij met de afspraken die de internationale gemeenschap met Iran had gemaakt over de inperking van het nucleaire programma in ruil voor het opheffen van economische sancties.
De terugtrekking uit het JCPOA luidde een periode in van toenemende spanning, sancties en diplomatieke isolatie. Onder Trumps opvolger Joe Biden werden pogingen gedaan om het akkoord nieuw leven in te blazen, maar die onderhandelingen liepen uiteindelijk op niets uit.
Nu, tijdens zijn tweede termijn, lijkt Trump een andere koers te varen. Waar hij eerder koos voor maximale druk op Iran, zoekt hij nu naar een diplomatieke uitweg na een gewapend conflict waarbij ook Israël betrokken was. Of dit nieuwe akkoord duurzaam zal zijn, hangt sterk af van de onderhandelingen die de komende twee maanden gevoerd worden.
Tegelijkertijd staat Trumps binnenlandse positie onder druk. Uit recent onderzoek blijkt dat zijn populariteit is gedaald naar slechts 35 procent, een dieptepunt vergeleken met de 45 procent die hij scoorde rond de tijd dat hij het JCPOA verliet. De komende onderhandelingen met Iran zullen dan ook niet alleen diplomatiek, maar ook politiek van groot belang zijn voor de Amerikaanse president.
