ORANJESTAD — Tour Operator Uni heeft volgens een nieuwe verklaring een concreet natuurprotocol aan de regering voorgelegd waarmee de UTV- en ATV-sector verantwoordelijkheid wil nemen voor natuurbescherming. Het voorstel omvat duidelijk gemarkeerde routes, afsluiting van zijpaden naar kwetsbare gebieden, GPS-monitoring, maximumsnelheden, opleiding van gidsen, sancties tegen overtredingen en de aanplant van 250 inheemse bomen in drie jaar. De organisatie stelt dat verantwoord toerisme en natuurbescherming naast elkaar kunnen bestaan, mits toegang wordt gebaseerd op feiten, duidelijke regels en effectieve handhaving.

De verklaring van 30 september volgt op weken van overleg tussen de regering en de toursector over de toekomst van gemotoriseerde toegang tot delen van Aruba’s noordkust.

Op 9 september ondertekenden de regering en verschillende touroperators al een protocol waarin ruimte werd gecreëerd voor gesprekken over onder meer gereguleerde toegang, definitieve routes, geofencing, toezicht, geluid, handhaving en sancties. Dat document was nadrukkelijk nog geen definitieve overeenkomst over welke routes open of gesloten zouden blijven.

Het nieuwe voorstel van Tour Operator Uni gaat aanzienlijk verder in de praktische uitwerking.

Routes fysiek afbakenen

Een van de centrale onderdelen is het zichtbaar markeren van toegestane routes.

Tour Operator Uni wil dat kwetsbare gebieden worden beschermd en dat zijpaden die vanuit bestaande routes naar gevoelig terrein leiden, worden afgesloten. Daarmee wil de organisatie voorkomen dat voertuigen vanaf een bestaande weg nieuwe sporen creëren door vegetatie of duinen.

Dat sluit aan bij een eerder voorstel van de sector om waar verantwoord een corridor van ongeveer zes meter breed te behouden. De gedachte daarachter is dat bestuurders duidelijk moeten kunnen zien waar gereden mag worden en waar niet.

GPS en maximumsnelheid van 40 kilometer per uur

Het nieuwe Nature Protocol voegt daar technische controle aan toe.

Tour Operator Uni stelt GPS-monitoring voor, gecombineerd met een algemene maximumsnelheid van 40 kilometer per uur. Op onverharde wegen door woongebieden zou die snelheid volgens het voorstel worden teruggebracht naar 20 kilometer per uur.

Daarmee wil de organisatie regels niet alleen op papier vastleggen, maar ook meetbaar maken.

GPS-gegevens zouden bijvoorbeeld inzicht kunnen geven in de vraag of een voertuig daadwerkelijk binnen een aangewezen route bleef en welke snelheid werd gereden.

Bedrijven verantwoordelijk voor overtredingen

Een ander opvallend onderdeel is de voorgestelde verantwoordelijkheid van de bedrijven zelf.

Tour Operator Uni wil dat ondernemingen verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor milieuovertredingen die binnen hun activiteiten plaatsvinden. De bevoegde autoriteiten zouden boetes en oplopende consequenties kunnen opleggen wanneer regels worden overtreden.

Daarnaast stelt de organisatie opleiding van gidsen, duidelijke herkenbaarheid van legale operators en optreden tegen onbevoegde commerciële tours voor.

Daarmee probeert de sector volgens de verklaring onderscheid te maken tussen gereguleerde professionele activiteiten en commercieel gebruik dat buiten het officiële systeem plaatsvindt.

250 inheemse bomen

Het voorstel bevat ook een herstel- en compensatiecomponent.

Tour Operator Uni wil gedurende drie jaar in totaal 250 inheemse bomen planten. Dat zou alleen moeten gebeuren na ecologische goedkeuring en in samenwerking met Aruba Conservation Foundation.

Van de regering wordt volgens het voorstel ondersteuning gevraagd voor de noodzakelijke waterinfrastructuur en het bewateren van de jonge bomen.

Het voorstel is daarmee breder dan alleen de vraag welke wegen toegankelijk blijven: de sector wil zich volgens de verklaring ook actief verbinden aan natuurbeheer.

Veldbezoek met Herdé en DNM

De nieuwe verklaring verwijst tevens naar het recente terreinbezoek met minister René Herdé en DNM.

Dat bezoek is inmiddels onafhankelijk gemeld. Vertegenwoordigers van Tour Operators Uni gingen samen met Herdé en DNM-directeur Gisbert Boekhoudt naar Tera Cora om kwetsbare zones, Shoco-nestplaatsen en andere milieukwesties in het terrein te bekijken. Volgens de verslaggeving was het nadrukkelijk een oriëntatiebezoek en werd tijdens het bezoek geen besluit genomen over de toekomstige route.

Tour Operator Uni zegt dat juist dit soort veldbezoeken waardevol zijn omdat wetenschappelijke kennis van natuurexperts kan worden gecombineerd met de dagelijkse praktijkkennis van mensen die op de routes werken.

Bestaande zandwegen centraal in positie sector

De organisatie maakt opnieuw een onderscheid tussen rijden op bestaande onverharde openbare wegen en het verlaten daarvan.

Volgens Tour Operator Uni gaat haar positie over verantwoord gebruik van bestaande openbare zandwegen die operators naar eigen zeggen al tientallen jaren gebruiken.

De organisatie erkent tegelijkertijd dat ook bestaande wegen gevolgen kunnen hebben voor natuur en omgeving. Factoren zoals snelheid, aantal voertuigen, frequentie, stof, geluid en de ligging ten opzichte van kwetsbare habitat moeten volgens de verklaring daarom worden onderzocht.

Het rijden over een bestaande route en het dwars door vegetatie of duinen rijden zijn volgens Tour Operator Uni echter verschillende activiteiten en moeten ook afzonderlijk worden beoordeeld.

Roekeloos rijgedrag en beschadiging van kwetsbare gebieden horen volgens de organisatie niet thuis binnen verantwoord toerisme.

Uitnodiging aan Aruba Birdlife Conservation blijft staan

Tour Operator Uni zegt daarnaast nog steeds met Aruba Birdlife Conservation in gesprek te willen.

Volgens de verklaring werd Greg Peterson uitgenodigd voor bijeenkomsten op 4, 15 en 24 september maar was hij daar niet aanwezig. Amigoe kan op basis van de beschikbare stukken niet zelfstandig vaststellen onder welke voorwaarden die uitnodigingen plaatsvonden of waarom ABC niet deelnam aan die specifieke bijeenkomsten.

Wel staat vast dat ABC afzonderlijk met de regering heeft gesproken nadat de rechter het Land vijf weken had gegeven om een oplossing te zoeken.

Tour Operator Uni zegt zijn uitnodiging tot direct overleg open te houden.

Van algemene belofte naar meetbare regels

Het nieuwe voorstel is daarmee belangrijk omdat het eerdere regeringsprotocol vooral onderwerpen benoemde die besproken konden worden. Het Nature Protocol van Tour Operator Uni bevat nu volgens de organisatie concretere maatregelen: snelheidslimieten, GPS-monitoring, routeafbakening, verantwoordelijkheid van bedrijven en natuurherstel.

Of de regering deze voorstellen geheel of gedeeltelijk overneemt, is nog niet bekend.

Ook is nog niet vastgesteld of alle onderdelen juridisch en ecologisch uitvoerbaar zijn binnen het ROPV, natuurwetgeving, bestaande wegstatus en de lopende gerechtelijke procedure.

Maar de sector legt hiermee wel een concreet uitgangspunt op tafel dat getoetst kan worden.

De kern van de boodschap van Tour Operator Uni is dat zij niet vraagt om natuur minder te beschermen, maar om bescherming te combineren met gereguleerde toegang en duidelijke verantwoordelijkheid.

Volgens Marvin Kelly moet uiteindelijk hetzelfde uitgangspunt voor iedereen gelden: duidelijke grenzen, duidelijke regels en consequenties voor wie die regels overtreedt.

---

Volledige verklaring van Tour Operator Uni — Nederlandse vertaling

Hieronder volgt de verklaring van 30 september 2026 volledig en inhoudelijk onverkort in Nederlandse vertaling.

PERSVERKLARING

Tour Operator Uni: Aruba’s natuur beschermen door dialoog en verantwoord toerisme

Aruba, 30 september 2026

Tour Operator Uni verwelkomt publieke controle op de impact van toerisme op de natuur van Aruba. Naar aanleiding van het artikel van Willem Bant dat op 30 september werd gepubliceerd, vragen wij dat ook ons standpunt en de concrete maatregelen die wij hebben voorgesteld worden gehoord.

Wij veroordelen ondubbelzinnig bedreigingen, intimidatie en intimidatiegedrag tegen wie dan ook, met inbegrip van mensen die zich inzetten voor natuurbescherming. Beschuldigingen van dergelijk gedrag verdienen serieus onderzoek en degenen die daarvoor verantwoordelijk zijn, moeten ter verantwoording worden geroepen. Tegelijkertijd mag individueel wangedrag zonder ondersteunend bewijs niet aan een volledige sector worden toegeschreven.

Achter onze bedrijven staan gidsen, chauffeurs, moeders en vaders die werken om hun gezinnen te onderhouden. Het doet pijn om onze sector in verband gebracht te zien worden met bedreigingen en vernieling, terwijl wij juist werken aan praktische maatregelen voor natuurbescherming. Aruba is ook ons thuis. De natuur is voor ons persoonlijk belangrijk, evenals voor de toekomst van ons levensonderhoud.

Onze inzet gaat gepaard met concrete voorstellen

Tour Operator Uni heeft een Natuurprotocol ingediend waarin het volgende wordt voorgesteld:

• Duidelijk gemarkeerde routes en bescherming van kwetsbare gebieden, waaronder het afsluiten van zijpaden die naar gevoelig terrein leiden.
• GPS-monitoring en een maximumsnelheid van 40 km/u, verlaagd naar 20 km/u op onverharde wegen in woonwijken.
• Opleiding van gidsen, zichtbare identificatie van operators en optreden tegen niet-geautoriseerde commerciële tours.
• Verantwoordelijkheid van bedrijven voor milieuovertredingen, met voorgestelde boetes en oplopende consequenties die door de bevoegde autoriteiten worden opgelegd.
• Het planten van 250 inheemse bomen gedurende drie jaar, onder voorbehoud van ecologische goedkeuring en samenwerking met ACF, met ondersteuning van de regering voor waterinfrastructuur en bewatering.

Dit zijn voorstellen voor meetbare verantwoordelijkheid. Wij willen duidelijke regels, effectief toezicht en consequenties voor degenen die deze regels overtreden.

Samen leren in het veld

Wij hebben onlangs deelgenomen aan een educatief terreinbezoek met DNM en minister Herdé. Wij zijn de heer Gisbert Boekhoudt en zijn team dankbaar voor het delen van hun kennis en voor hun hulp om ons een beter inzicht te geven in kwetsbare gebieden en in de wijze waarop wij kunnen bijdragen aan de bescherming daarvan.

Die ervaring heeft opnieuw de waarde aangetoond van directe dialoog tussen professionals op het gebied van natuurbescherming en de mensen die dagelijks langs deze routes werken. Wij willen dat deze uitwisseling wordt voortgezet, waarbij wetenschappelijke kennis en praktische operationele ervaring gezamenlijk de besluitvorming ondersteunen.

Ons standpunt betreft verantwoordelijke toegang over bestaande openbare onverharde wegen — openbare zandwegen — die operators al tientallen jaren gebruiken. Wij erkennen dat ook bestaande wegen gevolgen kunnen hebben voor het milieu. Die gevolgen moeten zorgvuldig worden beoordeeld, rekening houdend met locatie, voertuiggebruik, snelheid, frequentie en omliggende habitats.

Rijden over een bestaande route en die route verlaten om door vegetatie of duinen te rijden, zijn verschillende activiteiten. Zowel de beoordeling als de reactie daarop moet dit onderscheid erkennen. Roekeloos rijgedrag en beschadiging van kwetsbare gebieden hebben geen plaats binnen verantwoord toerisme.

Onze uitnodiging tot dialoog blijft open

Wij hebben meerdere pogingen ondernomen om de heer Greg Peterson te ontmoeten. Ons is meegedeeld dat hij was uitgenodigd voor bijeenkomsten die op 4, 15 en 24 september zijn gehouden, maar hij was niet aanwezig. Wij blijven bereid om hem te ontmoeten, naar zijn zorgen te luisteren en praktische oplossingen met Aruba Birdlife Conservation te bespreken.

Wij respecteren de inzet van mensen die zich inzetten voor de natuur. Wij vragen om dezelfde bereidheid om naar verantwoordelijke operators te luisteren en de maatregelen die wij hebben voorgesteld in overweging te nemen.

“Wij willen dat onze kinderen en kleinkinderen een Aruba erven waarvan de natuur wordt beschermd en waar mensen mogelijkheden hebben om op eerlijke wijze in hun levensonderhoud te voorzien. Wij geloven dat verantwoord toerisme en natuurbescherming naast elkaar kunnen bestaan waar het bewijs toegang ondersteunt en duidelijke beschermingsmaatregelen worden gehandhaafd. Wij zijn klaar om ons aandeel te leveren,” aldus Marvin Kelly namens Tour Operator Uni.

Onze inzet blijft duidelijk: bescherm de natuur, houd overtreders verantwoordelijk en werk samen aan een verantwoorde toekomst voor Aruba.

Marvin M. Kelly
Tour Operator Uni