Drie Hongkongse activisten die jaarlijkse herdenkingswakes voor de Tiananmen-repressie van 1989 organiseerden, zijn vrijdag veroordeeld tot gevangenisstraffen van vijf tot zeven jaar en drie maanden. De rechtbank paste daarbij de omstreden nationale veiligheidswet van Hongkong toe.
Belangrijke feiten
- Lee Cheuk-yan (69) kreeg zeven jaar gevangenisstraf.
- Chow Hang-tung (41) werd veroordeeld tot zeven jaar en drie maanden.
- Albert Ho (74) bekende schuld in januari en kreeg vijf jaar cel.
- Lee en Chow werden vorige maand schuldig bevonden aan het aanzetten tot ondermijning van de staatsmacht.
- De drie waren leiders van de inmiddels ontbonden Hongkong Alliance, opgericht in mei 1989.
- Jaarlijkse herdenkingswakes in Hongkong werden in 2020 verboden, officieel vanwege het coronabeleid, en zijn nooit hervat.
- De nationale veiligheidswet trad eveneens in 2020 in werking.
- De maximale straf voor hun veroordeling bedroeg tien jaar.
De rechtszaak en de uitspraak
Lee, Chow en Ho werden in 2021 aangeklaagd. Volgens een samenvatting van de rechtbank uit augustus hadden Lee en Chow “anderen aangezet tot het organiseren, plannen, plegen of deelnemen aan handelingen met onwettige middelen met het oog op ondermijning van de staatsmacht”.
Een centraal punt in het proces was de leuze “beëindig de eenpartijdictatuur”, die de rechtbank beschouwde als het aanzetten tot ondermijning van de Chinese Communistische Partij. Chow verklaarde in mei voor de rechtbank dat de wet zelf op de proef werd gesteld.
Bij aanvang van de zitting stonden Chow en Lee op en glimlachten naar de volle publieke tribune. Nadat de straffen waren uitgesproken, leek Lee te bidden terwijl hij werd weggeleid; Chow stuurde een kushandje naar de aanwezigen op de tribune.
Reacties van familie en omgeving
Lees vrouw, Elizabeth Tang, noemde het tegenover Reuters een “trieste dag”. “Ik kan me niet voorstellen dat hij nog eens drie jaar de gevangenis in moet, dat is werkelijk onaanvaardbaar”, zei ze. Ze voegde eraan toe dat Lee van plan is in beroep te gaan.
Chows moeder, Medina, sprak een menigte buiten de rechtbank toe en vroeg hen niet “overdreven bedroefd” te zijn. “Verlies de moed niet. En voel je vooral niet schuldig”, zei ze volgens Reuters.
Voor haar arrestatie in 2022 zei Chow tegen de BBC dat ze “bereid was gearresteerd te worden” en “bereid de prijs te betalen voor de strijd voor democratie”.
Achtergrond: Tiananmen en de Hongkong Alliance
De drie beklaagden waren leiders van de Hongkong Alliance, een groep die in mei 1989 werd opgericht om studenten te steunen die pro-democratische protesten hielden. Weken later stuurde de Chinese Communistische Partij troepen en tanks om de pro-democratische demonstraties op het Tiananmen-plein in Peking neer te slaan. Schattingen van het dodental lopen uiteen van enkele honderden tot vele duizenden.
Hongkong was jarenlang een van de weinige plaatsen op Chinees grondgebied waar mensen bijeenkomsten konden houden ter herdenking van de Tiananmen-repressie — een onderwerp dat in het Chinese vasteland zwaar gecensureerd is. De autoriteiten stellen dat de nationale veiligheidswet noodzakelijk is voor de stabiliteit; critici betogen dat de wet de autonomie van Hongkong heeft uitgehold en een klimaat van angst heeft gecreëerd.
Veelgestelde vragen
Waarom werden de Hongkongse Tiananmen-activisten veroordeeld?
Lee Cheuk-yan en Chow Hang-tung werden veroordeeld wegens het aanzetten tot ondermijning van de staatsmacht onder de nationale veiligheidswet van Hongkong. Albert Ho bekende schuld. De aanklacht hing samen met hun rol als organisatoren van jaarlijkse herdenkingswakes voor de Tiananmen-repressie van 1989.
Hoe lang zijn de gevangenisstraffen voor de Hongkongse activisten?
Lee Cheuk-yan kreeg zeven jaar, Chow Hang-tung zeven jaar en drie maanden, en Albert Ho — die schuld bekende — vijf jaar gevangenisstraf.
Wat is de nationale veiligheidswet van Hongkong?
De nationale veiligheidswet trad in 2020 in werking en stelt een breder scala aan dissidente handelingen strafbaar. Autoriteiten zeggen dat de wet nodig is voor stabiliteit; critici stellen dat zij de autonomie van Hongkong ondermijnt.
