Consumentenproducten bevatten illegale hoeveelheden gevaarlijke PFAS-chemicaliën, ondanks een uitgebreid Europees regelgevend kader dat restricties oplegt aan deze stoffen. Dat stelt Hélène Duguy, senior milieuadvocaat bij ClientEarth, in een gesprek met Eve Irvine. Volgens Duguy is het centrale probleem niet een gebrek aan wetenschappelijke kennis of wetgeving, maar zwakke handhaving, trage regelgeving en weerstand vanuit het bedrijfsleven.
Belangrijke feiten
- PFAS-vervuiling is wijdverspreid: deze chemicaliën zijn aangetroffen in water, bodem, voedsel, consumentenproducten en zelfs het menselijk lichaam.
- EU-wetgeving bestaat al: er is een uitgebreid regelgevend kader van kracht dat PFAS aan banden legt.
- Alternatieven zijn beschikbaar voor veel toepassingen waarvoor PFAS momenteel nog worden gebruikt.
- Risico’s zijn goed gedocumenteerd: de gezondheids- en milieurisico’s van PFAS zijn in toenemende mate wetenschappelijk onderbouwd.
- Gevaarlijke chemicaliën blijven in omloop, ook wanneer restricties van kracht zijn.
Wat zijn PFAS en waarom zijn ze gevaarlijk?
PFAS — ook wel ‘eeuwigdurende chemicaliën’ genoemd — zijn een groep van zeer persistente stoffen die niet of nauwelijks afbreken in het milieu of het menselijk lichaam. Ze zijn aangetroffen in drinkwater, landbouwgrond, voedsel en alledaagse consumentenproducten. De risico’s voor de volksgezondheid en het milieu zijn volgens Duguy steeds beter in kaart gebracht.
Handhaving van EU-wetgeving schiet tekort
Hoewel de Europese Unie al regelgeving heeft ingevoerd om PFAS te beperken, blijven deze chemicaliën op illegale niveaus aanwezig in producten die consumenten dagelijks gebruiken. Duguy wijst erop dat het probleem niet primair ligt bij een gebrek aan wetenschappelijke kennis of wetgeving. De werkelijke oorzaken zijn volgens haar zwakke handhaving van bestaande EU-regels, trage aanpassing van regelgeving en weerstand vanuit de industrie. Daardoor blijven gevaarlijke stoffen circuleren, zelfs wanneer er formeel restricties gelden.
Alternatieven bestaan, maar worden niet gebruikt
Een belangrijk argument van Duguy is dat voor veel toepassingen van PFAS al alternatieven beschikbaar zijn. Het ontbreekt dus niet aan technische oplossingen. Toch worden deze alternatieven niet breed ingezet, mede door de weerstand vanuit bedrijven die belang hebben bij het voortgezette gebruik van de huidige chemicaliën.
Veelgestelde vragen
Waarom zitten er nog steeds illegale hoeveelheden PFAS in consumentenproducten als er al EU-wetgeving bestaat?
Volgens milieuadvocaat Hélène Duguy van ClientEarth is de oorzaak niet een gebrek aan wetgeving, maar zwakke handhaving van bestaande EU-regels, gecombineerd met trage regelgeving en weerstand vanuit het bedrijfsleven. Daardoor blijven gevaarlijke chemicaliën in omloop, ook wanneer restricties formeel van kracht zijn.
Zijn er alternatieven voor PFAS in consumentenproducten?
Ja. Duguy stelt dat voor veel toepassingen al alternatieven bestaan voor PFAS. Het ontbreekt dus niet aan technische oplossingen, maar aan de politieke en industriële wil om deze breed in te zetten.
