Paus Leo XIV heeft de Spaanse bisschoppen opgeroepen om slachtoffers van seksueel misbruik door geestelijken actief te ondersteunen en een zogenaamde ‘cultuur van zorg’ te omarmen. Dit deed hij tijdens zijn weeklangs bezoek aan Spanje, waarbij ook een ontmoeting met overlevenden van misbruik op het programma staat.
De paus sprak de Spaanse kerkelijke leiders aan en benadrukte dat de gehele geloofsgemeenschap vastberaden moet werken aan preventie en een zorgzame omgang met slachtoffers. Volgens Leo XIV moet iedereen die schade heeft geleden kunnen rekenen op oprecht gehoor, bescherming en concrete mogelijkheden tot herstel.
De Spaanse Kerk stond jarenlang bekend om het bagatelliseren van misbruikschandalen, totdat een krant begon met het systematisch documenteren van een omvangrijke geschiedenis van misbruik en doofpotpraktijken. Pas daarna groeide de maatschappelijke druk om actie te ondernemen.
Eerder dit jaar introduceerde Spanje een speciaal herstelsysteem voor misbruikzaken die te oud zijn om strafrechtelijk te vervolgen. Opvallend aan dit systeem is de prominente rol van de overheid: anders dan in veel andere landen heeft de Spaanse staat het laatste woord bij het toekennen van vergoedingen. Zowel de Katholieke Kerk als de overheid nemen deel aan dit mechanisme, dat mensen een jaar de tijd geeft om een aanvraag in te dienen.
Het systeem is niet juridisch bindend en heeft zowel lof als scepsis geoogst bij belangenorganisaties en slachtoffers. Sommigen waarderen de stap voorwaarts, terwijl anderen vraagtekens plaatsen bij de effectiviteit en reikwijdte.
Voorafgaand aan de geplande ontmoeting met de paus uitten meerdere slachtofferorganisaties hun onvrede. Zij gaven aan niet te zijn betrokken bij de voorbereiding van de bijeenkomst en hielden een kleine protestbijeenkomst bij de Vaticaanse ambassade in Madrid.
Juan Cuatrecasas, woordvoerder van de organisatie ‘Robbed Childhood’, stelde dat de slachtoffers die de paus zullen ontmoeten weliswaar deelnemen aan het herstelplan, maar niet alle gedupeerden vertegenwoordigen. Volgens hem worden zij ingezet door de Kerk en de bisschoppenconferentie om het imago van een Spaanse Kerk op te poetsen die nooit werkelijk verantwoording heeft afgelegd tegenover haar slachtoffers.
Het bezoek van paus Leo XIV aan Spanje vindt plaats in een klimaat van voortdurende maatschappelijke discussie over de aanpak van misbruik binnen de Katholieke Kerk. De oproep tot transparantie en herstelbetalingen wordt door velen gezien als een noodzakelijke stap, maar critici benadrukken dat woorden moeten worden gevolgd door concrete daden.
