ORANJESTAD — Ombudsman en Kinderombudsman mr. Jurima Bryson heeft minister van Onderwijs en Sport G.L. Croes verzocht de wijze waarop middelbare scholen op Aruba examenuitslagen bekendmaken te heroverwegen. Volgens de Ombudsman kunnen publieke ceremonies ertoe leiden dat leerlingen die niet zijn geslaagd herkenbaar worden, waardoor hun privacy, waardigheid en psychosociaal welzijn in het gedrang kunnen komen.
De Ombudsman heeft haar zorgen vastgelegd in een brief van 17 juni 2026, die tevens is toegezonden aan de Staten van Aruba, de Dienst Inspectie van het Onderwijs, alle schoolbesturen en de middelbare scholen op het eiland.
Aanleiding zijn signalen uit de samenleving over scholen die examenresultaten op publieke en soms nadrukkelijk vormgegeven wijze bekendmaken. Daarbij zijn niet alleen leerlingen en familieleden aanwezig, maar nemen volgens de brief ook media en gebruikers van sociale media actief deel aan het moment.
De Ombudsman erkent dat het gezamenlijk vieren van onderwijsprestaties een diepgewortelde plaats inneemt binnen de Arubaanse samenleving. Zij waarschuwt echter dat bij dergelijke vieringen onvoldoende rekening kan worden gehouden met leerlingen die niet zijn geslaagd of die tijdens de ceremonie nog in onzekerheid verkeren.
Leerlingen achtergebleven in dug-out
In de brief beschrijft Bryson een ceremonie die zij naar eigen zeggen persoonlijk heeft meegemaakt. De bekendmaking vond plaats bij een honkbalveld, waar alle examenkandidaten in een dug-out moesten plaatsnemen.
Geslaagde kandidaten werden vervolgens één voor één opgeroepen. Zij mochten een bal uit een bak nemen en deze als pitcher werpen. Naarmate de ceremonie vorderde, werd voor het aanwezige publiek steeds duidelijker welke leerlingen nog niet waren opgeroepen. Toen er geen ballen meer beschikbaar waren, bleven de niet-geslaagde kandidaten zichtbaar in de dug-out achter.
Volgens de Ombudsman werden deze leerlingen daardoor in het bijzijn van familieleden, medeleerlingen en andere toeschouwers publiekelijk geconfronteerd met hun examenresultaat. Zij kwalificeert de emotionele uitwerking als aanzienlijk en mogelijk traumatisch.
De specifieke gang van zaken is in de zorgenbrief weergegeven vanuit de waarneming van de Ombudsman. De betreffende school wordt niet bij naam genoemd. Er is in de geraadpleegde openbare bronnen geen afzonderlijke reactie van de betrokken onderwijsinstelling aangetroffen.
Privacy en menselijke waardigheid
Een aanzienlijk deel van de examenkandidaten in het voortgezet onderwijs is minderjarig. De Ombudsman verwijst daarom naar het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind.
Artikel 3 van dat verdrag bepaalt dat het belang van het kind een eerste overweging moet zijn bij maatregelen die kinderen raken. Artikel 16 beschermt kinderen tegen willekeurige of onrechtmatige inmenging in hun persoonlijke levenssfeer en tegen aantasting van hun eer en goede naam. Artikel 29 bepaalt onder meer dat onderwijs gericht moet zijn op de ontwikkeling van het kind en het respect voor de menselijke waardigheid en mensenrechten.
Volgens Bryson zijn publieke bekendmakingen waarbij niet-geslaagde leerlingen direct of indirect herkenbaar worden moeilijk met deze bepalingen te verenigen. Culturele tradities en feestelijke ceremonies mogen naar haar oordeel niet leiden tot beschaming, stigmatisering of emotionele belasting.
De zorgenbrief noemt daarnaast behoorlijkheidsnormen als zorgvuldigheid, evenredigheid, fair play en respect voor de persoonlijke levenssfeer. Van scholen mag volgens de Ombudsman worden verwacht dat zij bijzondere voorzichtigheid betrachten wanneer zij informatie bekendmaken die ingrijpende persoonlijke gevolgen voor minderjarige leerlingen kan hebben.
Eerst persoonlijk en vertrouwelijk
De Ombudsman stelt als uitgangspunt voor dat alle kandidaten hun examenresultaat eerst persoonlijk en vertrouwelijk ontvangen. De leerling moet vervolgens voldoende tijd en ruimte krijgen om de uitslag te verwerken voordat een eventuele publieke viering plaatsvindt.
Bryson spreekt waardering uit voor scholen die deze werkwijze reeds toepassen. Sommige onderwijsinstellingen informeren leerlingen en hun ouders vooraf telefonisch of tijdens een persoonlijk gesprek. Pas daarna worden gezamenlijke vieringen georganiseerd.
Een dergelijke aanpak voorkomt volgens haar dat leerlingen in een kwetsbare positie publiekelijk worden blootgesteld. Tegelijkertijd blijft het mogelijk om de prestaties van geslaagde kandidaten op een feestelijke manier te erkennen.
De Ombudsman benadrukt dat deelname aan een openbare ceremonie vrijwillig behoort te zijn. Leerlingen en ouders moeten vooraf duidelijk worden geïnformeerd over de vorm van de bekendmaking en over de mogelijkheid om niet deel te nemen.
Vijf aanbevelingen aan minister
Bryson doet vijf concrete aanbevelingen aan de minister. Zij vraagt in de eerste plaats om een uniform beleidskader voor alle scholen, waarin het belang van het kind, privacy, menselijke waardigheid en welzijn centraal staan.
Daarnaast moeten resultaten volgens haar eerst individueel en vertrouwelijk worden meegedeeld. Scholen dienen te voorkomen dat leerlingen direct of indirect als niet-geslaagd herkenbaar worden en moeten zeer terughoudend omgaan met namen en andere persoonsgegevens.
Ook behoort deelname aan publieke bekendmakingen vrijwillig te zijn. Ten slotte adviseert de Ombudsman om samen met schoolbesturen en de Onderwijsinspectie een praktisch protocol en een toezichtmechanisme te ontwikkelen. Binnen scholen moet volgens haar bovendien meer bewustwording ontstaan over kinderrechten, privacybescherming en de psychosociale gevolgen van publieke ceremonies.
Ministeriële reactie nog niet bekend
De brief is gericht aan minister Croes, die wordt gevraagd de bestaande praktijk te heroverwegen en landelijke kaders te ontwikkelen. Ook de Staten, de Onderwijsinspectie en alle schoolbesturen hebben een afschrift ontvangen.
In de geraadpleegde openbare bronnen was bij publicatie nog geen inhoudelijke reactie van de minister of de aangeschreven onderwijsinstanties beschikbaar. Evenmin is bekendgemaakt of vóór de volgende examenperiode een uniform protocol zal worden ingevoerd.
De Ombudsman sluit haar brief af met de vaststelling dat het vieren van examensuccessen niet ten koste mag gaan van de rechten en waardigheid van andere leerlingen. Bij iedere vorm van bekendmaking moeten volgens haar de belangen van het kind de norm zijn.
