De internationale politieke respons op de verwoestende overstromingen in Nepal blijft opvallend stil, omdat rijke landen geen verantwoordelijkheid willen nemen voor hun rol in de klimaatcrisis. Dat is de kern van het debat dat Nepal nu openlijk voert op het wereldtoneel.
Belangrijke feiten
- Een gletsjer- en rotsinstorting op de Langtang Lirung-berg veroorzaakte verwoestende overstromingen in de Bhotekoshi- en Trishuli-valleien in Nepal.
- Meer dan 1.380 mensen zijn omgekomen; circa 5.100 mensen worden nog vermist.
- De Nepalese overheid schat de totale herstelkosten op 4,7 miljard dollar — ongeveer 10 procent van het jaarlijkse bbp en meer dan een derde van de federale begroting.
- De Verenigde Staten beloofden 3,6 miljoen dollar, het Verenigd Koninkrijk 6 miljoen dollar en de Europese Unie 2,3 miljoen dollar aan noodhulp.
- Nepal stelt dat de overstromingen niet louter een weersramp zijn, maar een direct gevolg van een klimaatcrisis waaraan het land nauwelijks heeft bijgedragen.
Drie weken na de ramp: een schrijnend tekort
Het is inmiddels drie weken geleden dat de instorting van een gletsjer en rotspartij op de Langtang Lirung-berg de overstromingen in gang zette. Duizenden huizen zijn verwoest en vitale infrastructuur is weggeslagen. De Nepalese overheid heeft een snelle schadebeoordeling uitgevoerd en concludeert dat 4,7 miljard dollar nodig is voor volledig herstel en wederopbouw op de lange termijn.
Er kwamen condoleanceboodschappen van buitenlandse regeringen en er werden noodvoorraden en beloften van hulp gedaan. Maar de toegezegde bedragen — in totaal slechts enkele miljoenen dollars van de grootste economieën ter wereld — staan in schril contrast met de omvang van de ramp. Ze volstaan niet om getroffen gemeenschappen te voorzien van onderdak, voedsel en infrastructuur voor de komende winter.
De kernvraag: wie betaalt voor klimaatverlies en -schade?
Nepal plaatst de overstromingen nadrukkelijk in de bredere context van de mondiale klimaatcrisis. Het land heeft historisch gezien nauwelijks bijgedragen aan de uitstoot van broeikasgassen, maar draagt wel de zware gevolgen. Daarmee legt Nepal een fundamentele ongelijkheid bloot.
Rijke landen hebben gedurende meer dan een eeuw een onevenredig groot deel van de atmosferische ruimte voor kooldioxide-opname verbruikt. Zij bouwden hun economieën op via industrialisering aangedreven door fossiele brandstoffen. Landen als Nepal kregen nauwelijks de kans om een vergelijkbaar deel van die atmosferische ruimte te benutten.
Het resultaat is een scherpe kloof: zij die onevenredig profiteerden van het verbranden van fossiele brandstoffen, tegenover zij die de groeiende gevolgen dragen. Nepal stelt dat internationale steun voor het herstel van klimaatschade geen liefdadigheid is, maar een kwestie van rechtvaardigheid.
Dat ongemakkelijke argument — wie is verantwoordelijk? — verklaart volgens auteur Sunil Acharya mede waarom zo weinig politieke leiders met de vereiste urgentie over deze ramp hebben gesproken.
Veelgestelde vragen
Hoeveel slachtoffers heeft de overstroming in Nepal gemaakt?
Bij de overstromingen in Nepal zijn meer dan 1.380 mensen omgekomen. Circa 5.100 mensen worden nog vermist, drie weken na de ramp.
Hoeveel geld heeft Nepal nodig voor herstel na de overstromingen?
De Nepalese overheid schat de herstel- en wederopbouwkosten op 4,7 miljard dollar, wat neerkomt op ongeveer 10 procent van het jaarlijkse bbp van Nepal.
Waarom vraagt Nepal om klimaatschadevergoeding van rijke landen?
Nepal stelt dat de overstromingen een gevolg zijn van de klimaatcrisis, waaraan het land zelf nauwelijks heeft bijgedragen. Rijke landen die historisch de meeste broeikasgassen hebben uitgestoten, zouden volgens Nepal verantwoordelijkheid moeten nemen voor de schade die kwetsbare landen als Nepal lijden.
