ORANJESTAD — Internationale gezondheidsautoriteiten volgen een cluster van hantavirusinfecties rond het Nederlandse cruiseschip MV Hondius, nadat meerdere passagiers ernstig ziek werden tijdens of na een reis die op 1 april 2026 begon in Ushuaia, Argentinië. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie zijn inmiddels acht gevallen gemeld, waaronder drie overlijdens; vijf gevallen zijn bevestigd als hantavirus.
Volgens het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding gaat het om het Andes-hantavirus, een variant die vooral in Zuid-Amerika voorkomt. ECDC meldde op 8 mei dat er vijf bevestigde gevallen, twee waarschijnlijke gevallen en één vermoedelijk geval zijn. Het risico voor de algemene bevolking in Europa wordt door ECDC als “zeer laag” beoordeeld.
Voor Aruba is er volgens de Directie Volksgezondheid geen directe dreiging. DVG verklaarde op 7 mei dat er op Aruba geen geregistreerde gevallen zijn en dat knaagdieren zoals muizen en ratten op Aruba dit virus volgens de dienst niet dragen. De instantie stelt de internationale en regionale ontwikkelingen te blijven monitoren.
Wat is hantavirus?
Hantavirus is geen nieuw virus. Het is een verzamelnaam voor verschillende virussen die meestal worden overgedragen door knaagdieren. Besmetting vindt vooral plaats wanneer mensen deeltjes inademen die afkomstig zijn van urine, ontlasting of speeksel van besmette knaagdieren. Ook contact via wondjes, ogen, neus of mond kan een besmettingsroute zijn.
De variant die nu centraal staat, het Andesvirus, is bijzonder omdat deze in zeldzame gevallen van mens op mens kan worden overgedragen. Volgens CDC gebeurt dit vooral bij direct lichamelijk contact, langdurig verblijf in afgesloten ruimtes of blootstelling aan lichaamsvloeistoffen van een zieke persoon.
Dat onderscheid is belangrijk. De meeste hantavirussen verspreiden zich niet gemakkelijk tussen mensen. Ook bij het Andesvirus spreken WHO, ECDC en RIVM over beperkte overdracht, vooral bij nauw en langdurig contact. Het virus gedraagt zich daarmee wezenlijk anders dan COVID-19.
Stand van zaken rond MV Hondius
De WHO werd op 2 mei geïnformeerd over ernstige luchtwegklachten aan boord van de MV Hondius. De eerste ziekteverschijnselen werden volgens WHO vastgesteld tussen 6 en 28 april. De klachten varieerden van koorts en maag-darmproblemen tot snelle verslechtering met longontsteking, acute ademhalingsproblemen en shock.
De rederij Oceanwide Expeditions verklaarde op 7 mei dat drie personen van boord zijn gehaald en onder medische zorg staan. Volgens de rederij waren er op dat moment geen symptomatische personen meer aan boord. Ook bevestigde Oceanwide dat 30 gasten op 24 april in Saint Helena van boord gingen, voordat de eerste bevestigde hantavirusdiagnose op 4 mei werd gemeld.
Dat verklaart waarom contactonderzoek nu internationaal plaatsvindt. De betrokken passagiers en bemanningsleden komen uit meerdere landen. WHO coördineert volgens eigen verklaring met verschillende landen onder de Internationale Gezondheidsregeling en heeft onder meer diagnostische kits vanuit Argentinië naar laboratoria in vijf landen laten sturen.
Geen reden voor paniek, wel reden voor waakzaamheid
De WHO noemt het incident ernstig, maar beoordeelt het risico voor de wereldbevolking als laag. Tegelijkertijd waarschuwt de organisatie dat door de incubatietijd nog meer gevallen kunnen worden vastgesteld.
CARPHA, de regionale gezondheidsorganisatie voor het Caribisch gebied, sluit zich daarbij aan. De organisatie noemt het risico voor de Caribische regio laag, maar adviseert lidstaten wel waakzaam te blijven, vooral bij havens en cruisegerelateerde gezondheidscontrole. CARPHA wijst erop dat de regio een belangrijk cruiseknooppunt is en dat snelle detectie aan boord en in havens cruciaal blijft.
Voor Aruba is dat onderscheid essentieel. Er is geen aanwijzing voor lokale verspreiding of besmetting op het eiland, maar Aruba is als toeristische bestemming afhankelijk van solide grens-, haven- en gezondheidsprotocollen. DVG geeft aan dat het de situatie blijft volgen en werkt aan noodplannen om snel te kunnen reageren als een soortgelijke situatie Aruba zou raken.
Symptomen en verloop
De eerste klachten kunnen lijken op griep: koorts, hoofdpijn, spierpijn, rugpijn, misselijkheid, braken, diarree, hoesten, pijn op de borst en ademhalingsproblemen. Bij het Andesvirus verschijnen symptomen volgens CDC doorgaans vier tot 42 dagen na blootstelling.
RIVM wijst erop dat sommige hantavirussen uit Noord- en Zuid-Amerika ernstiger kunnen verlopen dan de varianten die in Europa voorkomen. Bij het Andesvirus kunnen hoge koorts, ademhalingsproblemen, ernstige longproblemen en hartfalen ontstaan. RIVM noemt voor deze variant een sterftepercentage van 30 tot 50 procent.
Preventie: vooral knaagdieren vermijden
De belangrijkste preventie blijft het vermijden van contact met knaagdieren en hun uitwerpselen. WHO adviseert onder meer woningen en werkplaatsen schoon te houden, openingen af te sluiten waardoor knaagdieren kunnen binnendringen, voedsel veilig op te bergen en besmette plekken niet droog te vegen of te stofzuigen. Vervuilde plekken moeten eerst worden bevochtigd voordat ze worden schoongemaakt.
RIVM geeft vergelijkbaar advies: ruimtes die lang gesloten zijn geweest goed ventileren, geen bezem of stofzuiger gebruiken bij knaagdieruitwerpselen, en bij schoonmaak handschoenen dragen.
Conclusie
De huidige situatie rond hantavirus is ernstig voor de direct betrokken passagiers en hun contacten, maar de beschikbare officiële informatie wijst niet op een brede volksgezondheidscrisis. De internationale respons richt zich op medische zorg, isolatie, contactonderzoek, veilige evacuatie en laboratoriumdiagnostiek.
Voor Aruba is de officiële lijn op dit moment helder: geen geregistreerde gevallen, geen directe dreiging en voortdurende monitoring door DVG. De les voor de regio ligt vooral in paraatheid: bij zeldzame zoönotische infecties is snelle detectie belangrijker dan publieke paniek.
