ORANJESTAD/DEN HAAG — Reizigers die tijdens vakantie een situatie zien die kan wijzen op seksueel misbruik of seksuele uitbuiting van een kind, worden opgeroepen om dit te melden, ook wanneer zij twijfelen. De campagne Don’t Look Away richt zich specifiek op vermoedens van kindermisbruik in het buitenland en wijst reizigers op signalen die zich kunnen voordoen in hotels, bars, restaurants, zwembaden, stranden of andere toeristische omgevingen.
Volgens Don’t Look Away kunnen verdachte situaties uiteenlopen van een volwassene die zich op intieme wijze gedraagt tegenover een lokaal kind tot een toerist die zich met een kind afzondert in een hotelkamer of privéverblijf. De organisatie benadrukt dat een melding geen aangifte is en ook niet automatisch leidt tot een aanhouding. Een melding is informatie die door bevoegde instanties kan worden beoordeeld en, indien nodig, kan worden doorgeleid naar politieonderzoek.
De campagne is een samenwerking tussen onder meer het ministerie van Justitie en Veiligheid, de Koninklijke Marechaussee, de Nationale Politie, de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen, reisorganisaties en kinderrechtenorganisaties zoals Defence for Children–ECPAT, Terre des Hommes, Free a Girl, International Justice Mission en Plan International Nederland.
Minstens 20.000 Nederlandse mannen per jaar
De urgentie achter de campagne wordt onderstreept door onderzoek van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum. Uit dat onderzoek blijkt dat naar schatting minstens 20.000 Nederlandse mannen jaarlijks naar het buitenland reizen en zich daar schuldig maken aan seksueel kindermisbruik. Het WODC baseert deze schatting op onderzoek onder meer dan 9.000 Nederlandse mannen in de leeftijd van 18 tot en met 80 jaar.
Het Openbaar Ministerie gebruikt voor deze problematiek steeds vaker de term transnationaal seksueel kindermisbruik. Daarmee wordt volgens het OM duidelijker benoemd dat het niet gaat om een vorm van toerisme, maar om ernstige strafbare feiten waarbij kinderen in het buitenland worden misbruikt. Het OM wijst er bovendien op dat het misbruik niet uitsluitend fysiek hoeft plaats te vinden. Ook online misbruik, bijvoorbeeld via livestreams of webcamcontacten waarbij kinderen in het buitenland worden uitgebuit, valt onder deze bredere problematiek.
Meldingen kunnen anoniem worden gedaan
Vermoedens van seksueel kindermisbruik in het buitenland kunnen via www.dontlookaway.nl worden gemeld. Volgens Don’t Look Away worden meldingen vertrouwelijk behandeld door Defence for Children–ECPAT. Na beoordeling kan de informatie, indien gewenst geanonimiseerd, worden doorgegeven aan het Team Bestrijding Kinderporno en Kindersekstoerisme van de Nationale Politie. Dit team werkt samen met buitenlandse politiediensten.
De website benadrukt dat het melden van een verdachte situatie niet betekent dat iemand direct als dader wordt aangemerkt. De politie doet aan waarheidsvinding en beoordeelt of de informatie voldoende aanknopingspunten biedt voor verder onderzoek. Ook wanneer er op dat moment onvoldoende bewijs is voor een huiszoeking, aanhouding of strafrechtelijk onderzoek, kan de melding in politiesystemen worden vastgelegd en later relevant worden bij nieuwe informatie.
Juridische context
Seksueel misbruik van minderjarigen is strafbaar. De Rijksoverheid stelt dat het Openbaar Ministerie Nederlanders strafrechtelijk kan vervolgen voor kindermisbruik in het buitenland. Dat geldt ook voor buitenlanders met een vaste woon- of verblijfplaats in Nederland. Tegelijkertijd geldt in grensoverschrijdende zaken dat lokale autoriteiten in het land waar het feit zou hebben plaatsgevonden doorgaans primair verantwoordelijk zijn voor het opsporingsonderzoek.
Voor Aruba betekent dit dat vermoedens van zedenmisdrijven die zich op het eiland voordoen in eerste instantie bij de lokale autoriteiten kunnen worden gemeld. De Overheid van Aruba vermeldt de KPA-Jeugd- en Zedenpolitie als gespecialiseerde dienst binnen het Korps Politie Aruba. Het Gemeenschappelijk Hof van Justitie vermeldt daarnaast dat getuigen die informatie hebben over een zedenmisdrijf zich bij de politie kunnen melden.
Daarmee is de boodschap voor toeristen, hotelpersoneel, horecaondernemers, taxichauffeurs, strandmedewerkers en andere personen in de toeristische keten helder: wie een concrete situatie ziet waarbij de veiligheid van een kind mogelijk in gevaar is, hoeft niet zelf te onderzoeken of er sprake is van een strafbaar feit. Die beoordeling ligt bij de bevoegde autoriteiten.
Relevantie voor Aruba als toeristische bestemming
Aruba is een internationale toeristische bestemming waar bezoekers, lokale inwoners, werknemers in de hospitalitysector en kinderen elkaar dagelijks in publieke en semi-publieke ruimtes tegenkomen. Juist in zulke omgevingen is waakzaamheid van belang, zonder dat dit mag leiden tot voorbarige beschuldigingen of publieke verdachtmakingen.
Voor hotels en toeristische ondernemingen ligt hier een bredere verantwoordelijkheid. Don’t Look Away verwijst naar internationale richtlijnen voor kinderbescherming in reizen en toerisme. Daarbij gaat het onder meer om het trainen van personeel, het informeren van reizigers, het melden van vermoedens en het afwijzen van iedere vorm van seksuele uitbuiting van kinderen binnen de toeristische keten.
Het uitgangspunt blijft dat iedere melding zorgvuldig moet worden behandeld, met bescherming van de privacy van minderjarigen en met respect voor de rechtspositie van mogelijke betrokkenen. Tegelijkertijd benadrukken de betrokken organisaties dat twijfel geen reden hoeft te zijn om niets te doen. Wie een situatie niet vertrouwt, kan die melden, zodat bevoegde instanties kunnen beoordelen of ingrijpen nodig is.
Melden kan via www.dontlookaway.nl. Bij een acute situatie op Aruba dient contact te worden opgenomen met de lokale politie.
