Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft maandag geweigerd de zaak van Victor Saldaño in behandeling te nemen. Deze beslissing maakt de kans groot dat Saldaño geëxecuteerd zal worden, ondanks het feit dat zowel deskundigen van de verdediging als van de staat Texas hebben vastgesteld dat hij verstandelijk beperkt is en daardoor wettelijk gezien niet in aanmerking komt voor de doodstraf.
Saldaño werd in 1996 in Texas veroordeeld voor moord tijdens een mislukte overval. Ten tijde van het misdrijf verbleef hij illegaal in de Verenigde Staten. Zijn eerste advocaten verzuimden destijds om zijn verstandelijke beperking als verweer aan te voeren tijdens het proces.
Jaren later werd zijn zaak overgedragen aan het Texas Office of Capital Forensic Writs, een publieke verdedigingsinstantie van de staat. Onderzoekers stelden vast dat Saldaño een IQ heeft van 74, een score die hem mogelijk in aanmerking laat komen voor vrijstelling van de doodstraf.
Ben Wolff, directeur van dit kantoor, reisde af naar Argentinië, waar Saldaño opgroeide, om aanvullend bewijs te verzamelen. Buurtbewoners, familieleden en voormalige leraren verklaarden tegenover Wolff dat Saldaño regelmatig verward was en moeite had met het begrijpen van eenvoudige instructies, zoals hoe hij veilig een straat kon oversteken.
Opvallend genoeg sloten ook de aanklagers namens de staat Texas zich uiteindelijk aan bij de conclusie dat Saldaño niet geëxecuteerd zou mogen worden. Toch verwierp het Texas Court of Criminal Appeals dit standpunt, waarna de advocaten van Saldaño de zaak voorlegden aan het Hooggerechtshof.
Het Hooggerechtshof besloot de zaak niet aan te nemen, met een stemverhouding van zes tegen drie. De drie progressieve rechters stemden tegen de weigering. De advocaten van Saldaño lieten weten door te zullen vechten om de executie te voorkomen.
Wolff reageerde teleurgesteld op de uitspraak. Volgens hem zijn alle deskundigen die Saldaño hebben beoordeeld het erover eens dat hij verstandelijk beperkt is. Hij benadrukte dat zelfs de staat Texas, die eerder zelf de executie nastreefde, inmiddels erkent dat Saldaño voldoet aan de criteria voor verstandelijke beperking. De Amerikaanse grondwet verbiedt de executie van mensen met een verstandelijke beperking, maar de rechtbanken hebben de verdediging tot dusver geen mogelijkheid geboden om het bewijsmateriaal te presenteren.
De zaak roept brede vragen op over de toepassing van de doodstraf in de Verenigde Staten en de bescherming van kwetsbare verdachten binnen het rechtssysteem.
