AI-gegenereerde beelden van de begrafenis van de Iraanse opperleider ayatollah Ali Khamenei verspreidden zich in juli 2026 razendsnel op sociale media — gedeeld door zowel aanhangers van het Iraanse regime als leden van de oppositie. Factcheckers ontmaskerdden meerdere nepvideo’s en -foto’s die massabijeenkomsten in Teheran moesten uitbeelden.
Belangrijke feiten
- Ayatollah Ali Khamenei werd op 28 februari 2026 gedood tijdens een gezamenlijke Amerikaanse en Israëlische bombardementscampagne op Iran.
- De begrafenis vond plaats in begin juli 2026 in Teheran; Iraanse autoriteiten spraken van meerdere miljoenen aanwezigen.
- Op 4 juli 2026 werd een AI-gegenereerde video gedeeld die een enorme menigte bij de Grand Mosalla Moskee in Teheran toonde — meer dan 370.000 keer bekeken op X.
- Een AI-gegenereerde afbeelding van de Azadi Tower bereikte meer dan 100.000 weergaven op X en werd overgenomen door meerdere Afrikaanse media.
- Het AI-detectieprogramma SynthID — ontwikkeld door Google DeepMind — identificeerde een onzichtbaar watermerk in de Azadi-afbeelding, wat bevestigde dat het door ChatGPT’s beeldgenerator was gemaakt.
- Echte beelden van de begrafenis werden wél gepubliceerd door internationale persbureaus, waaronder FRANCE 24.
Nepvideo bij de Grand Mosalla Moskee
Een pro-regime gebruiker op X plaatste op 4 juli 2026 een video die een immense mensenmassa op het terrein van de Grand Mosalla Moskee in Teheran zou tonen. De video werd meer dan 370.000 keer bekeken. Toch verraadden meerdere visuele details dat het om een AI-fabricatie ging.
Zo toont de nepvideo een beige koepel, terwijl de echte koepel van de Grand Mosalla Moskee blauw is — zichtbaar op authentieke FRANCE 24-beelden van diezelfde dag. Bovendien ontbreekt in de AI-video de grote boog die in werkelijkheid tussen de twee minaretten staat.
Nep-afbeelding bij de Azadi Tower
Andere pro-Khamenei accounts verspreidden een afbeelding die een massa mensen voor de iconische Azadi Tower op het Azadi-plein in Teheran zou tonen. De afbeelding haalde meer dan 100.000 weergaven en werd opgepikt door diverse Afrikaanse nieuwssites.
Analyse via SynthID — Googles tool voor het detecteren van AI-gegenereerde afbeeldingen — toonde aan dat de foto een verborgen watermerk bevat dat wijst op productie door ChatGPT’s AI-beeldgenerator. Vergelijking met een satellietfoto van het Azadi-plein, gepubliceerd door de website Soar op 6 juli 2026, onthulde bovendien meerdere geografische onnauwkeurigheden in de AI-afbeelding.
Waarom verspreiden beide kampen nepbeelden?
Opvallend is dat zowel regime-aanhangers als oppositieleden AI-beelden deelden — zij het met tegengestelde doeleinden. Aanhangers wilden de massale rouw benadrukken; tegenstanders gebruikten vergelijkbare technieken om hun eigen narratief kracht bij te zetten. Dit illustreert hoe AI-gegenereerde desinformatie in politiek gevoelige situaties door alle kanten van een conflict wordt ingezet.
Veelgestelde vragen
Hoe kun je AI-gegenereerde beelden van de begrafenis van Khamenei herkennen?
Let op visuele afwijkingen ten opzichte van bekende locaties, zoals verkeerde kleuren of ontbrekende architecturale details. Gebruik daarnaast AI-detectietools zoals SynthID van Google DeepMind, die onzichtbare watermerken in door AI gemaakte afbeeldingen kan opsporen.
Wanneer en hoe stierf ayatollah Ali Khamenei?
Ayatollah Ali Khamenei, de Iraanse opperleider, werd op 28 februari 2026 gedood tijdens een bombardementscampagne uitgevoerd door de Verenigde Staten en Israël. Zijn begrafenis vond plaats in begin juli 2026 in Teheran.
Zijn er ook echte beelden van de begrafenis van Khamenei?
Ja. Internationale mediaorganisaties zoals FRANCE 24 publiceerden authentieke foto’s en video’s van de begrafenis, waaruit blijkt dat er inderdaad grote aantallen mensen aanwezig waren. De exacte aantallen, zoals opgegeven door Iraanse autoriteiten, konden echter niet onafhankelijk worden geverifieerd.
