Medewerkers van de Tsjechische publieke omroep hebben maandag een eendaagse waarschuwingsstaking gehouden om te protesteren tegen plannen van de regering om de financiering van de publieke televisie (CT) en de publieke radio (CRo) onder directe staatsinvloed te brengen. De staking vond plaats bij het hoofdkantoor van CT in Praag en volgde op een grote publieke demonstratie op dezelfde locatie de dag ervoor.
De aanleiding is een besluit van het kabinet van premier Andrej Babiš, dat vorige week groen licht gaf voor een ingrijpende wijziging van het financieringssysteem. Waar de omroepen tot nu toe worden gefinancierd via een omroepbijdrage die huishoudens betalen, wil de regering overstappen op directe financiering vanuit de staatsbegroting. Tegelijkertijd worden de budgetten teruggeschroefd naar het niveau van 2008. Dat is opvallend, omdat de vorige regering vorig jaar voor het eerst in zeventien jaar de financiering van CT had verhoogd.
Babiš verdedigt de plannen door te stellen dat het nieuwe systeem eerlijker is voor armere huishoudens en de omroepen zou aansporen tot meer efficiëntie. Critici zijn echter niet overtuigd. Zij vrezen dat de overheid via de directe financiering politieke invloed kan uitoefenen op de redactionele onafhankelijkheid van de omroepen. Daarbij wijzen ze op vergelijkbare ontwikkelingen in Hongarije en Slowakije, waar autoritaire regeringen de publieke media de afgelopen jaren steeds verder onder controle hebben gebracht.
Niet alleen omroepmedewerkers, maar ook maatschappelijke organisaties en een groot deel van de bevolking maken zich zorgen. Persvrijheidsorganisatie Reporters Without Borders (RSF) heeft de plannen scherp veroordeeld en gewaarschuwd voor de gevolgen voor de onafhankelijkheid van de staatszenders.
Tijdens de staking begonnen meerdere programma’s met een minuut vertraging. Op het scherm was een afteltimer te zien, vergezeld van een toelichting voor kijkers. Duizenden journalisten en andere medewerkers namen deel aan de actie. De stakers benadrukten dat de publieke omroep geen staatsmedia is en dat moet blijven.
De spanningen rond de Tsjechische publieke omroep passen in een bredere Europese discussie over de onafhankelijkheid van publieke media in landen waar populistische of nationalistische partijen aan de macht zijn. Critici zien de stap van Babiš als onderdeel van een patroon waarbij democratische instituties onder druk worden gezet. Of de regering de plannen zal aanpassen naar aanleiding van de protesten, is nog onduidelijk.
