Ondanks een aankondiging van een staakt-het-vuren en een akkoord over de heropening van de Straat van Hormuz, verloopt het herstel van de scheepvaart moeizamer dan president Trump deed vermoeden. De Amerikaanse president riep schepen wereldwijd op om ‘hun motoren te starten’, maar de praktijk blijkt weerbarstiger.
Nog altijd liggen zo’n 1.500 schepen vast in de Perzische Golf, wachtend op een veilige doorgang. Onder die schepen bevinden zich honderden grote zeeschepen, waaronder olietankers. Vóór het uitbreken van het conflict tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran eind februari passeerden dagelijks ongeveer 140 schepen de Straat van Hormuz. Dat verkeer viel volledig stil nadat Iran de waterweg afsloot door drones en raketten op schepen af te vuren en mijnen te leggen in de vaarroutes.
De VS is al begonnen met het opruimen van een deel van die mijnen. Ook is er een alternatieve vaarroute geopend langs de kust van Oman, zodat schepen de Iraanse kustlijn kunnen vermijden. Kapitein Tim Hawkins, woordvoerder van het Amerikaanse Centraal Commando, bevestigde dat de mijnopruiming een Amerikaanse operatie is, maar wilde niet zeggen hoe lang die nog zou duren.
Nu er een akkoord ligt, zullen ook Groot-Brittannië en Frankrijk deelnemen aan de mijnopruiming. De Britse premier Keir Starmer liet weten dat beide landen een leidende rol op zich nemen bij het veiligstellen van de vaarroute. Groot-Brittannië zet hiervoor autonome mijnenjachtdrones in, samen met luchtverdedigingssystemen, Typhoon-gevechtsvliegtuigen en het marineschip HMS Dragon. Dit alles als onderdeel van een defensieve missie om de vrijheid van scheepvaart te waarborgen.
De Amerikaanse militaire inzet voor de mijnopruiming blijft minder concreet. Defensie-analisten gaan ervan uit dat de VS gebruikmaakt van een combinatie van onbemande vaartuigen, helikopters en oorlogsschepen, maar officiële bevestiging daarvan is uitgebleven.
De centrale vraag blijft of Iran daadwerkelijk vrije doorvaart zal toestaan in wat internationaal als open vaarwater wordt beschouwd. Het akkoord biedt hoop, maar zolang de mijnen niet volledig zijn geruimd en de situatie ter plaatse onduidelijk blijft, zullen rederijen en oliehandelaren voorzichtig blijven. De economische gevolgen van de maandenlange blokkade zijn wereldwijd voelbaar geweest, onder meer in de vorm van hogere brandstof- en transportkosten.
