Wat niemand zegt – door Shadë Cybulkiewicz
Elke week verschijnt hier mijn column: Wat niemand zegt. Mijn naam is Shadë Cybulkiewicz, mindset coach en oprichtster van HappyFemme (NL/AUA/AL). Vorige week hadden we het over controle over je emoties. Deze week duiken we in iets dat iedereen raakt, maar waar bijna niemand echt eerlijk over is: ouder worden.
Niet het feit dat we ouder worden. Maar wat het met ons doet van binnen.
We worden allemaal ouder… maar niemand leert ons hoe je dat doet
We worden ouder in een wereld die jong blijven, verheerlijkt. Je eerste grijze haartjes die je hier en daar spot. Die rimpel die ineens toch wat dieper lijkt. Een lichaam dat net iets zachter wordt. Sneller moe zijn. Minder aandacht krijgen op een manier die je lang gewend was. En ergens gebeurt er iets geks. Want van binnen voel je je niet ouder. Je voelt je nog steeds… jij eigenlijk. Misschien ben je 74, maar van binnen voel je je 27 en nog steeds diezelfde energie van vroeger. Gek hè?
En dan kijk je in de spiegel en ontstaat er een soort stilte. “Wanneer ben ik veranderd?”
De psychologie erachter: identiteitsvertraging
In de psychologie bestaat het fenomeen subjective age: de leeftijd die je voelt, in tegenstelling tot je biologische leeftijd. Onderzoek laat ook zien dat de meeste mensen zich gemiddeld 10 tot 15 jaar jonger voelen dan ze zijn (Barak & Schiffman, 1981; Montepare, 2009). Waarom? Omdat je identiteit traag meebeweegt met je lichaam. Je brein heeft een intern zelfbeeld gebouwd rond: wie je was in je kracht, hoe je vroeger werd gezien en wat je kon..Dat beeld verandert niet automatisch mee met rimpels, energie of sociale feedback. Dus ja hoor wat gebeurt er vaak? Er ontstaat er een mismatch: “Ik ben nog steeds mij… maar ik word anders gezien.”
En precies daar begint het ongemak
Want we koppelen (vaak onbewust) waarde aan: jeugd (aantrekkelijkheid), energie (relevantie) en uiterlijk (identiteit). Sociale psychologie noemt dit ageism internalisation: het overnemen van maatschappelijke overtuigingen over ouder worden (Levy, 2009). En believe me dat doet iets met ons. Niet alleen hoe anderen naar ons kijken, maar ook hoe we naar onszelf kijken.
Wat zie je als je ouder wordt?
Je ziet niet alleen verandering. Je ziet verlies en groei tegelijk. Verlies van: snelheid, elasticiteit van het lichaam, vanzelfsprekende aandacht en een bepaalde onbezorgdheid. Maar ook winst: dieper begrip, minder reactief zijn, meer empathie, meer innerlijke rust (als je dat toelaat). En het is vooral belangrijk om je zo veel mogelijk op de winst te focussen. Ouder worden is dus geen afbraakproces. Het is eigenlijk een verschuiving van buiten naar binnen. Maar dat voelt niet altijd zo, I know!
Het moeilijke stuk waar niemand over praat
Ik sprak iemand van 82. Hij zei iets wat bleef hangen: “Van binnen voel ik me nog jong. Maar mijn lichaam hoort daar niet meer bij.” En dat is misschien wel de kern van ouder worden. De binnenwereld blijft vaak jonger dan de buitenwereld. Niet alleen in energie, maar ook in verlangen, identiteit, aantrekkingskracht en levenslust. En dat kan verwarrend zijn. Want wat als je geest nog wil bewegen, ontdekken, verlangen…maar je lichaam zegt: langzamer?
Over aantrekkingskracht en ongemakkelijke waarheden
En nu komt een ongemakkelijk onderwerp, die stiekem vaker voorkomt dan we weten…Aantrekking verandert niet automatisch mee met de leeftijd. Wat iemand aantrekkelijk vindt, kan intern hetzelfde blijven terwijl het lichaam ouder wordt. Dat kan in de praktijk betekenen dat iemand van middelbare leeftijd zich nog steeds aangetrokken voelt tot veel jongere mensen, niet per se bewust gekozen of gepland, maar als innerlijke respons op energie, uitstraling of gedrag. Psychologisch gezien is aantrekkingskracht een mix van biologie (energie, vitaliteit en dopamine), conditionering (wat iemand vroeger heeft geleerd als aantrekkelijk) en emotionele behoeften (verbinding, erkenning of het gevoel gezien te worden).
Je ziet dat bijvoorbeeld in situaties zoals:
- Iemand die zich vooral aangetrokken voelt tot jeugdige energie, spontaniteit en speelsheid, ook als die persoon zelf ouder is geworden.
- Relaties waarin een groot leeftijdsverschil ontstaat en één van de twee juist valt op levendigheid, vrijheid of bewondering die vaak met jongere fases wordt geassocieerd.
- Mensen die zeggen: “ik voel me jong vanbinnen”, en daardoor ook een voorkeur houden die niet automatisch mee evolueert met hun levensfase.
De spanning ontstaat niet in het gevoel zelf, maar in het moment waarop dat gevoel botst met sociale normen, verwachtingen of de realiteit van de levensfase. Wat iemand intern ervaart, past dan niet altijd meer binnen wat als passend, wenselijk of acceptabel wordt gezien. En precies daar ontstaat het ongemak: niet omdat het gevoel verdwijnt, maar omdat het niet altijd meer open besproken kan worden.
Hoe hiermee om te gaan is niet het onderdrukken van wat je voelt, maar het leren herkennen van het verschil tussen gevoel en gedrag. Aantrekking kan automatisch opkomen, maar dat betekent niet dat je ernaar hoeft te handelen. Het vraagt eerlijkheid naar jezelf: waar komt dit vandaan en past dit bij de fase van mijn leven en de realiteit van de ander? En soms betekent het simpelweg dat je een gevoel kunt waarnemen zonder het groter te maken dan het is. Niet alles wat je voelt, hoeft richting te worden.
Wat er echt gebeurt in je brein
Ouder worden beïnvloedt niet alleen je lichaam, maar ook je hersenen.
- Verwerking van dopamine verandert: minder “kick”, meer stabiliteit
- Prefrontale cortex wordt sterker: betere emotionele regulatie
- Stressrespons kan gevoeliger worden bij langdurige belasting
Onderzoek van de National Institute on Aging bewees dat stress en chronische cortisolactivatie sterk bijdragen aan versneld verouderingsproces (Sapolsky, 2004). Of zoals mijn opa van bijna 98 het zegt: “Een kalme geest doet wonderen. Stress breekt meer af dan jaren ooit doen.”
Je voelt je jong, maar je lichaam wordt ouder
En hier zit de echte uitdaging. Je kunt niet kiezen dat je niet ouder wordt, maar je kunt wel leren hoe je ouder wordt. Ik zie dat heel dichtbij. Mijn opa wordt dit jaar 98. Mijn overgrootoma aan mijn moeders kant werd ouder dan 95. En als ik naar hen kijk, zie ik één duidelijke lijn: gezondheid is nooit alleen fysiek geweest. Het is ook emotioneel en mentaal.
Ze bleven in beweging. Niet alleen letterlijk, maar ook in hun leven. Nieuwe dingen blijven doen en blijven praten met mensen. Je moet blijven verbinden. Niet vast blijven zitten in dezelfde patronen of dezelfde wereld kleiner maken naarmate de jaren vorderen. En dat neem ik heel bewust mee in mijn eigen leven.
Ik krijg vaak de vraag of ik “niet te extreem” ben in hoe ik mijn rust, energie en omgeving bescherm. Of het niet te veel is dat ik heel selectief ben met wat ik toelaat. Maar voor mij is dat geen extreme keuze, het is een bewuste. Ik let heel sterk op wat mij energie geeft en wat mij langzaam leeg trekt. Omdat stress en constante prikkels iets doen met je systeem, ook al zie je dat niet direct. Ik probeer dat zoveel mogelijk te beperken, zodat ik niet geleefd word door ruis.
Mijn geluk staat daarin op de eerste plek. Niet op een egoïstische manier, maar op een verantwoordelijke manier. Want als dat uit balans raakt, raakt alles uit balans. En alles wat dat geluk structureel onder druk zet, probeer ik te verminderen of los te laten als dat kan.
De echte bron van een lang en vitaal leven
Wanneer onderzoekers kijken naar mensen die niet alleen oud worden, maar ook vitaal blijven, komt steeds hetzelfde naar voren. Niet een wonderpil. En ook geen magische gewoonte. Maar een combinatie van dagelijkse keuzes die samen een enorm verschil maken.
Allereerst beweging. Niet jezelf dagelijks uitputten in de sportschool, maar je lichaam blijven gebruiken waarvoor het gemaakt is. Wandelen, yoga, mobiliteitsoefeningen en lichte krachttraining houden niet alleen spieren en gewrichten sterk, maar ondersteunen ook de gezondheid van het brein. Onderzoekers van Harvard Medical School zagen dat regelmatige lichaamsbeweging samenhangt met een lager risico op cognitieve achteruitgang naarmate we ouder worden.
Daarnaast voeding. Niet vanuit obsessie of restrictie, maar vanuit verzorging. Wat je dagelijks eet, wordt letterlijk het bouwmateriaal van je lichaam. Verschillende onderzoeken, waaronder een grote studie gepubliceerd in het New England Journal of Medicine, laten zien dat een mediterraans voedingspatroon rijk aan groenten, peulvruchten, gezonde vetten en voldoende eiwitten wordt geassocieerd met een langere levensduur en een lager risico op chronische ziekten.
Maar misschien wel de meest onderschatte factor is verbinding. In zijn onderzoek naar de zogenaamde Blue Zones ontdekte onderzoeker Dan Buettner dat mensen die sociaal verbonden blijven, deel uitmaken van een gemeenschap en betekenisvolle relaties onderhouden, niet alleen langer leven, maar vaak ook gelukkiger en gezonder oud worden. Blijkbaar hebben we elkaar niet alleen emotioneel nodig; ons lichaam profiteert er ook van.
Voor mij is dat wel de grootste les. Vitaal ouder worden draait niet alleen om wat je eet of hoe vaak je beweegt. Het gaat ook over blijven deelnemen aan het leven. Blijven wandelen, leren en lachen. Blijven verbinden. Want uiteindelijk zijn het vaak niet de grote veranderingen die het verschil maken, maar de kleine gewoontes die we jarenlang volhouden.
Het lichaam verandert… maar jij hoeft niet kleiner te worden
Misschien is dat wel de kern. Ouder worden betekent niet dat je jezelf verliest. Het vraagt alleen dat je jezelf opnieuw leert ontmoeten. Met meer wijsheid, meer bewustzijn en hopelijk wat minder strijd. Want ja, rimpels vertellen een verhaal. Ze laten zien dat je hebt geleefd. Dat je hebt gelachen, liefgehad, zorgen hebt gehad en lessen hebt geleerd. Maar ik snap ook heel goed dat dit makkelijker klinkt dan het soms voelt. We leven tenslotte in een maatschappij waarin jong zijn vaak wordt verheerlijkt. Het is niet voor niets dat de cosmetische industrie groter is dan ooit. Blijkbaar zijn we met z’n allen nog steeds op zoek naar manieren om de tijd een beetje voor te blijven.
De echte vraag is daarom niet hoe we ouder worden kunnen stoppen, maar hoe we leren onze waarde niet afhankelijk te maken van onze leeftijd.
Volgende week duiken we in iets wat minstens zo interessant is:
De mens en monogamie. Zijn we eigenlijk wel gemaakt om van nature één partner te hebben? Of hebben we dat als maatschappij aangeleerd? Ik ga het bespreken met een expert in Nederland die gespecialiseerd is in relatiepsychologie en menselijk gedrag.
Lees je mee?
Dagelijks gratis mindset food? Volg HappyFemme op Instagram en TikTok voor eerlijke inspiratie, kleine reminders en groei (zonder filters), gewoon zoals het is.
Tot volgende week,
Shadë Cybulkiewicz
HappyFemme | Shaping Mindsets
