In het rustige mijnstadje Swartruggens, in de Zuid-Afrikaanse provincie Noord-West, buigt een rechtbank zich over de vraag of vijf Mexicaanse verdachten in voorlopige hechtenis blijven of vrijgelaten worden op borgtocht. De mannen werden opgepakt na een politieinval op een afgelegen boerderij, waar agenten een groot methamfetaminelaboratorium aantroffen met een geschatte waarde van omgerekend zo’n 60 miljoen dollar.
Dit was geen op zichzelf staand geval. Binnen twee jaar tijd ontdekten Zuid-Afrikaanse autoriteiten maar liefst vier grote productielocaties voor methamfetamine die gelinkt zijn aan Mexicaanse criminelen. In 2024 werd een lab met een waarde van ruim 100 miljoen dollar opgerold op een boerderij nabij Groblersdal in de provincie Limpopo. Later dat jaar volgde een tweede vondst bij Tshwane, gevolgd door arrestaties in Mpumalanga. De meest recente zaak speelt zich af in Swartruggens.
Bij de inval op de Noord-Westelijke boerderij in mei troffen agenten 481 kilo methamfetamine aan, samen met grote hoeveelheden chemicaliën en vuurwapens. Onder de aangehouden verdachten bevonden zich vijf Mexicaanse staatsburgers, waaronder Fabian Astorga en Jesus Alonso Medina Astorga, alsook meerdere Zuid-Afrikaanse medeverdachten.
Alle ontdekte locaties vertoonden opvallend dezelfde kenmerken: afgelegen boerenland, ver van bewoonde gebieden, met genoeg isolatie om criminele activiteiten langdurig verborgen te houden.
Voor onderzoekers en experts op het gebied van georganiseerde misdaad tekent zich een duidelijk patroon af. Mexicaanse kartels lijken hun strategie te hebben verschoven: in plaats van drugs vanuit Mexico naar Afrika te smokkelen, produceren ze de drugs nu ter plaatse, samen met lokale handlangers.
Julian Rademeyer, onderzoeker gespecialiseerd in georganiseerde misdaad, omschreef de werkwijze tegenover Al Jazeera als een bewuste en unieke aanpak. Volgens hem is er sprake van een soort franchisemodel, waarbij Mexicaanse kartels eigen chemici naar afgelegen boerderijen sturen om daar drugs te produceren. Deze ontwikkeling is al meer dan tien jaar gaande, aldus Rademeyer.
De logica achter deze aanpak is helder: door dichter bij de eindmarkt te produceren, dalen de transportkosten en vermindert het risico op onderschepping aan grenzen of op zee.
De ontdekkingen wijzen op een nieuwe fase in de internationale drugshandel, waarbij Zuid-Afrika niet langer alleen een doorvoerland is, maar steeds meer fungeert als productiehub voor synthetische drugs bestemd voor de Afrikaanse markt en mogelijk daarbuiten. De Zuid-Afrikaanse autoriteiten staan daarmee voor een groeiende uitdaging om deze goed georganiseerde en internationaal vertakte netwerken effectief te bestrijden.
