Nu de benzineprijzen stijgen en Europese burgers de gevolgen voelen van het buitenlandse beleid van de Amerikaanse president Donald Trump, beginnen populistische leiders op het continent zich stilletjes van hem te distantiëren. De innige band die veel rechts-populistische bewegingen jarenlang koesterden met de MAGA-beweging lijkt onder druk te staan.
Een opvallend voorbeeld speelt zich af in Hongarije. Waar Boedapest lange tijd gold als het Europese hoofdkwartier van de Trump-gezinde populisten, is de politieke wind er gekeerd. De oppositieleider Peter Magyar wist bij recente verkiezingen de zittende premier Viktor Orbán te verslaan, mede doordat Trump zich actief mengde in de Hongaarse politiek door Orbáns tegenstander te steunen. Magyar hoopt nu te profiteren van zijn nieuwe positie door een akkoord te sluiten dat meer dan tien miljard euro aan bevroren EU-fondsen voor Hongarije kan vrijmaken.
Met Hongarije dat zijn rol als MAGA-bolwerk in Europa lijkt te verliezen, rijst de vraag waar gelijkgestemde populisten in landen als Frankrijk, Italië, Spanje en Nederland hun inspiratie en steun voortaan zullen zoeken.
Een mogelijke richting is toenadering tot Rusland. De Duitse extreemrechtse beweging lijkt bijvoorbeeld de banden met het Kremlin eerder aan te halen dan los te laten. Maar ook dat pad heeft zijn beperkingen: de aantrekkingskracht van Vladimir Poetin als symbool van nationalistisch leiderschap is aanzienlijk afgenomen nu Rusland vastloopt in een slepende oorlog in Oekraïne. Het imago van de onoverwinnelijke sterke man heeft flinke deuken opgelopen.
Een andere optie is het zoeken van steun bij vermogende particulieren. De Britse politicus Nigel Farage, leider van de Reform UK-partij en al jaren een bewonderaar van Trump, staat model voor een derde weg: financiering door miljardairs met een politieke agenda. Recente onthullingen over de financiering van zijn partij werpen vragen op over de afhankelijkheid van extreemrechtse bewegingen van rijke donoren die hun eigen belangen nastreven.
Kort samengevat staan Europese populisten op een kruispunt. De vanzelfsprekende aansluiting bij Trump valt weg, de sympathie voor Poetin is verzwakt, en de zoektocht naar nieuwe bondgenoten en financiers is volop gaande. Hoe deze bewegingen zich herpositioneren, zal de komende tijd bepalend zijn voor het politieke landschap in Europa.
