De Algemene Rekenkamer van Aruba heeft in haar nieuwste rapport, getiteld “Buiten beeld, buiten controle”, stevige kritiek geuit op het beheer en toezicht van de begrotingsfondsen van het Land Aruba. Volgens het rapport zorgen zwakke administratieve structuren, onvoldoende toezichtmechanismen en gebrekkige verantwoording ervoor dat publieke middelen gedeeltelijk buiten het directe zicht van de Staten en de samenleving blijven.
De Rekenkamer stelt dat verschillende begrotingsfondsen in de praktijk functioneren met beperkte transparantie, terwijl het juist gaat om middelen die met publiek geld worden gefinancierd. Hierdoor ontstaat volgens het instituut een verhoogd risico op inefficiënt gebruik van overheidsgelden en onvoldoende democratische controle.
In het rapport wordt benadrukt dat begrotingsfondsen oorspronkelijk bedoeld zijn om specifieke beleidsdoelen efficiënter te ondersteunen. Die efficiëntie mag echter nooit ten koste gaan van transparantie, controle en verantwoordingsplicht. Juist wanneer publieke middelen buiten de reguliere begrotingsstructuren worden geplaatst, moet het toezicht volgens de Rekenkamer extra zorgvuldig worden ingericht.
De Algemene Rekenkamer wijst erop dat bij meerdere fondsen essentiële informatie ontbreekt of niet tijdig beschikbaar is. Ook blijkt uit het onderzoek dat rapportages niet altijd volledig zijn en dat controleprocedures in sommige gevallen onvoldoende zijn uitgewerkt. Hierdoor wordt het voor zowel de Staten van Aruba als externe toezichthouders moeilijker om een volledig beeld te krijgen van de besteding van publieke middelen.
Volgens de Rekenkamer raakt dit direct aan fundamentele beginselen van goed bestuur. Transparantie, controleerbaarheid en tijdige verantwoording vormen volgens het instituut de basis voor vertrouwen in het openbaar bestuur. Wanneer die elementen ontbreken, ontstaat niet alleen bestuurlijke onduidelijkheid, maar ook een verhoogd risico op financieel mismanagement.
Het rapport komt op een moment waarop binnen Aruba al langere tijd discussie bestaat over financieel toezicht, overheidsuitgaven en de structurele versterking van publieke instituties. De bevindingen van de Rekenkamer kunnen daarom ook politieke gevolgen hebben, zeker wanneer blijkt dat bestaande regelgeving onvoldoende waarborgen biedt voor effectief toezicht op fondsenbeheer.
De Rekenkamer doet in haar rapport verschillende aanbevelingen om de situatie te verbeteren. Daarbij wordt onder meer gepleit voor duidelijkere wettelijke kaders, strengere verantwoordingsverplichtingen, betere rapportagestructuren en versterking van het toezichtmechanisme rondom begrotingsfondsen.
Daarnaast wordt benadrukt dat het parlement tijdig en volledig geïnformeerd moet worden over de financiële positie en activiteiten van de fondsen, zodat democratische controle daadwerkelijk kan functioneren zoals bedoeld binnen een rechtsstaat.
Hoewel het rapport geen directe beschuldigingen van fraude of onrechtmatig handelen bevat, maakt de Rekenkamer wel duidelijk dat het huidige systeem kwetsbaarheden bevat die dringend aandacht vereisen. De kernboodschap van het rapport is helder: efficiëntie in overheidsbeheer mag nooit leiden tot vermindering van transparantie en controle op publieke middelen.
De regering heeft vooralsnog niet uitgebreid publiekelijk gereageerd op de inhoudelijke bevindingen van het rapport. Het is te verwachten dat de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer de komende periode onderwerp zullen worden van politiek debat binnen de Staten van Aruba.