De nieuwe sciencefictionfilm Disclosure Day van regisseur Steven Spielberg bevat een subtiele maar opvallende knipoog naar zijn eigen klassieker Close Encounters of the Third Kind uit 1977. De verwijzing is echter niet wat de meeste fans hadden verwacht.
Spielberg staat niet bekend als een regisseur die graag directe vervolgfilms maakt. Hoewel hij in zijn meer dan vijftig jaar lange carrière meerdere sequels heeft geregisseerd, voelen de meeste daarvan eerder aan als losstaande verhalen binnen hetzelfde universum. Alleen Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull geldt als een echte directe opvolger. Films zoals The Lost World: Jurassic Park en Indiana Jones and the Temple of Doom verkennen liever nieuw terrein dan dat ze terugkijken op eerdere gebeurtenissen.
Toch bleef de hoop bij fans levend dat Disclosure Day misschien een verborgen vervolg zou zijn op Close Encounters. Beide films draaien immers om buitenaards leven, en de geheimzinnigheid rondom het project voedde de speculatie. Spielberg kiest er echter bewust voor om de twee films narratief gescheiden te houden. Er verschijnen geen bekende personages uit de oude film, en er worden geen directe verwijzingen naar eerdere gebeurtenissen gemaakt.
De echte knipoog zit hem in de muziek. Componist John Williams, die al decennialang samenwerkt met Spielberg, verwerkte in de filmmuziek van Disclosure Day een indirecte verwijzing naar Close Encounters. In beide films wordt gebruikgemaakt van liedjes uit de klassieke Disney-animatiefilms, als metafoor voor de sprookjesachtige kwaliteit van een eerste ontmoeting met buitenaards leven.
In Close Encounters was dat When You Wish Upon a Star, het bekende nummer uit de Disneyfilm Pinocchio uit 1940. In Disclosure Day klinkt op een cruciaal moment een lied uit Sneeuwwitje en de Zeven Dwergen, de Disneyfilm uit 1937. Het is een subtiele maar bewuste keuze die de thematische verwantschap tussen de twee films onderstreept zonder een directe verhaallijn te creëren.
Disclosure Day gaat over de onthulling van jarenlang verborgen gehouden bewijs dat overheden wereldwijd op de hoogte zijn van het bestaan van buitenaards leven. Het had voor Spielberg eenvoudig geweest om een duidelijkere verwijzing naar Close Encounters in te bouwen, bijvoorbeeld door een personage een ontmoeting uit 1977 te laten noemen, of door beelden van de iconische Devil’s Tower te tonen. In plaats daarvan koos hij voor een muzikale verwijzing die alleen de meest oplettende fans zullen herkennen.
Met Disclosure Day keert Spielberg voor het eerst sinds Ready Player One uit 2018 terug naar het sciencefictiongenre. De film markeert daarmee een nieuwe stap in zijn lange carrière, waarbij hij opnieuw bewijst dat hij verleden en heden op een eigen, eigenzinnige manier weet te verbinden.
