Klagen over de VAR is in de Premier League bijna een sport op zich geworden. Op het WK 2026 in de Verenigde Staten voelt dat heel anders. De videoscheidsrechter werkt er grotendeels op de achtergrond, zonder al te veel ophef te veroorzaken. Toch is het aantal VAR-ingrepen per wedstrijd op dit WK hoger dan vorig seizoen in de Premier League. Hoe kan dat?
Het verschil zit hem grotendeels in perceptie. Op een WK volgen wedstrijden elkaar in hoog tempo op. Een incident uit een eerdere wedstrijd verdwijnt snel naar de achtergrond zodra de volgende aftrap plaatsvindt. In de Premier League hebben supporters een heel seizoen lang een persoonlijk belang bij elke wedstrijd, waardoor controverses veel langer blijven hangen.
Daarnaast spelen voetballers op een groot toernooi doorgaans voorzichtiger. Ze nemen minder risico’s dan in een competitie van 38 wedstrijden. Gemiddeld is er bij een WK-duel slechts één sleutelmoment, zoals een rode kaart of een strafschopkans. In de Premier League zijn dat er gemiddeld drie per wedstrijd. Dat verklaart al een groot deel van het verschil in controverse.
Opvallend is dat FIFA-scheidsrechtersbaas Pierluigi Collina zijn officials bewust heeft gevraagd om te fluiten op een manier die lijkt op de aanpak in de Premier League. Zijn filosofie: voetbal is een contactsport en niet elk contact is een overtreding. Hij wil vlotte, snelle wedstrijden zien.
De cijfers bevestigen deze aanpak. Op het WK van 2018 werden gemiddeld 27 overtredingen per wedstrijd gefloten, in Qatar in 2022 waren dat er 25. Op dit WK is dat gedaald naar 21,7 — vrijwel gelijk aan het gemiddelde van 21,6 in de Premier League vorig seizoen. Ook het aantal gele kaarten per wedstrijd is gedaald naar 2,4, een lager cijfer dan bij welke andere grote competitie of recent WK ook.
Die verandering in fluitstijl heeft directe gevolgen voor de inzet van de VAR. Collina streeft naar consistentie: als scheidsrechters op het veld meer fysiek contact door de vingers zien, dan moet de VAR ook minder snel ingrijpen. Beide drempels moeten in dezelfde richting bewegen.
Het WK is niet helemaal vrij van VAR-controverses geweest. Zo zorgde de rode kaart voor de Zuid-Afrikaan Themba Zwane in de openingswedstrijd voor discussie, en ook de beslissing om een mogelijke overtreding op Kylian Mbappé van Frankrijk niet als strafschop te beoordelen, leidde tot vraagtekens.
Maar over het algemeen heeft de VAR op dit WK zijn werk gedaan zonder al te veel rumoer. Vier doelpunten werden na videocheck afgekeurd. De combinatie van zorgvuldig geselecteerde topscheidsrechters, een hogere drempel voor overtredingen en een consistente toepassing van de VAR lijkt zijn vruchten af te werpen. Of dit model ook in clubcompetities navolging verdient, blijft een discussie die nog lang niet is uitgespeeld.
