ORANJESTAD — Een onafhankelijke commissie heeft de resultaten gepresenteerd van de evaluatie van het Areglo Mutuo, het hervormingspact tussen Nederland en Aruba dat samenhangt met het Landspakket. Volgens MEP-parlementariër Shailiny Tromp-Lee blijkt uit die evaluatie dat Aruba zich serieus inspant om orde op zaken te stellen, maar dat de hervormingen nog onvoldoende zijn doorgevoerd om inwoners het verschil in het dagelijks leven te laten merken.
Tromp-Lee stelt dat Aruba van de drie Caribische landen het meeste grip toont op de uitvoering en een stabieler overzicht heeft van de lopende projecten. Tegelijkertijd wijst de evaluatie erop dat er wel veel beleidsplannen op papier staan, maar dat nog maar weinig projecten volledig zijn afgerond. Veel hervormingen moeten volgens haar nog structureel in de praktijk gaan werken.
Als grootste knelpunt noemt zij het tekort aan gekwalificeerd personeel binnen de overheid en een gebrek aan deskundigen om de benodigde wetgeving op te stellen. Daardoor lopen veel veranderingen vertraging op.
De commissie plaatst de hervormingen volgens Tromp-Lee ook in hun context. Het Areglo Mutuo ontstond tijdens de coronacrisis, toen Aruba financiële steun nodig had. Het aanvankelijke gebrek aan vertrouwen zorgde voor spanningen, al zou de samenwerking inmiddels rustiger verlopen.
De commissie adviseert om de regeling met twee jaar te verlengen, tot april 2029, zodat het werk kan worden afgemaakt. Omdat grote hervormingen veel tijd vergen, is het volgens Tromp-Lee verstandiger om de agenda te beperken. In plaats van veel zaken tegelijk half af te ronden, moet Aruba zich volgens haar richten op de meest urgente structurele hervormingen en die degelijk uitvoeren.
Daarnaast wijst zij op het advies om de middelen die Nederland via de TWO, de Tijdelijke Werkorganisatie, beschikbaar stelt, te gebruiken om de afdelingen die wetgeving voorbereiden te versterken. Dat moet ervoor zorgen dat veranderingen sneller kunnen worden doorgevoerd.
Ook op het gebied van transparantie ziet Tromp-Lee ruimte voor verbetering. Volgens haar moet het parlement meer inzicht krijgen in de besteding van middelen en de voortgang van de hervormingen, zodat de bevolking beter weet wat er gebeurt.
In haar conclusie pleit Tromp-Lee voor betere onderhandelingen en voor het beëindigen van wat zij de "vinkjescultuur" noemt, waarbij Nederland volgens haar vooral afvinkt of Aruba zijn huiswerk heeft gedaan. Zij benadrukt dat er behoefte is aan een echte en structurele samenwerking op basis van gelijkwaardigheid. Volgens de parlementariër heeft ook Nederland er belang bij dat Aruba bestuurlijk en structureel sterk staat, omdat dat het Koninkrijk als geheel stabieler maakt.
