De spanningen binnen het westerse bondgenootschap lopen op na de Amerikaanse militaire campagne tegen Iran. President Donald Trump heeft openlijk zijn teleurstelling uitgesproken over de houding van zijn Europese bondgenoten tijdens het conflict. Tijdens een ontmoeting met NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte in het Witte Huis liet Trump weten niet tevreden te zijn over de steun die hij van Europa had ontvangen. Hij noemde daarbij specifiek Italië, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Frankrijk en Spanje als landen die tekortschoten.
Amerikaans minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio herhaalde die kritiek vanuit de Bahreinse hoofdstad Manama. Volgens Rubio heeft het weigeren van toegang tot militaire bases door Europese landen de band tussen de twee kanten van de Atlantische Oceaan beschadigd.
Rutte, die naar Washington was gereisd om de transatlantische verhoudingen te sussen, schetste echter een genuanceerder beeld. De NAVO-chef benadrukte dat de overgrote meerderheid van de Europese bondgenoten hun bases wél beschikbaar hadden gesteld aan de Amerikaanse strijdkrachten. Hij sprak van ‘bondgenoot na bondgenoot’ die medewerking verleende. Rutte noemde onder meer Italië en Roemenië als landen die actief hebben bijgedragen aan de Amerikaanse logistiek.
In een interview met Fox News onthulde Rutte opvallende cijfers: in de zes weken dat de oorlog duurde, zouden vier- tot vijfduizend Amerikaanse vliegtuigen zijn opgestegen vanaf Europese bases. Daarmee lijkt de feitelijke Europese bijdrage aanzienlijk groter dan Trump suggereert.
Toch erkende Rutte dat er inderdaad reden is voor teleurstelling. Volgens hem gaat het echter om ‘geïsoleerde gevallen’ en niet om een structurele weigering van Europese steun. Hij probeerde zo de schade aan de alliantie te beperken en Trump ervan te overtuigen dat Europa zijn verantwoordelijkheid grotendeels heeft genomen.
Iran heeft intussen de NAVO beschuldigd van medeplichtigheid aan de Amerikaanse aanvallen, omdat Europese landen hun grondgebied en infrastructuur ter beschikking stelden. Teheran ziet de betrokkenheid van Europese bases als een directe bijdrage aan de militaire operaties tegen het land.
De discussie raakt aan een bredere vraag over de toekomst van de NAVO en de verdeling van verantwoordelijkheden binnen het bondgenootschap. Trump heeft al langer kritiek op Europese landen die hij te weinig ziet bijdragen aan de gezamenlijke veiligheid. De oorlog tegen Iran heeft die sluimerende onvrede opnieuw naar de oppervlakte gebracht.
Het bezoek van Rutte aan Washington lijkt erop gericht de relatie te stabiliseren en verdere escalatie van de transatlantische spanningen te voorkomen. Of zijn boodschap Trump heeft overtuigd, blijft vooralsnog onduidelijk.
