Het Amerikaanse staakt-het-vuren met Iran heeft de Israëlische premier Benjamin Netanyahu in een uiterst lastige positie gebracht. Het akkoord ondermijnt de drie pijlers waarop zijn politieke carrière is gebouwd en plaatst hem voor een nieuw veiligheidsdilemma.
Netanyahu profileerde zichzelf jarenlang als de man met bijzondere invloed op Washington. Hij presenteerde zich als iemand die Amerikaanse politici kon sturen en begrijpen als geen ander. Maar het recente handelen van de Verenigde Staten maakt duidelijk dat die invloed aanzienlijk is afgenomen. De Israëlische premier werd niet alleen buitenspel gezet bij cruciale onderhandelingen, maar ook publiekelijk bekritiseerd door zijn belangrijkste bondgenoot.
Donald Trump liet zich openlijk negatief uit over Netanyahu nadat Israël een aanval uitvoerde op Beiroet. Volgens Trump toonde de Israëlische premier daarmee een gebrek aan oordeelsvermogen. Die publieke terechtwijzing vanuit Washington is voor Netanyahu bijzonder pijnlijk, omdat zijn politieke identiteit voor een groot deel steunt op de veronderstelde nauwe band met de Amerikaanse regering.
Het staakt-het-vuren met Iran raakt Netanyahu op meerdere fronten tegelijk. Ten eerste heeft hij Iran altijd neergezet als de grootste bedreiging voor Israël en de regio, en heeft hij zich sterk gemaakt voor een harde aanpak van Teheran. Een diplomatiek akkoord waarbij de VS een centrale rol speelt, zonder Israël daarin te betrekken, tast zijn geloofwaardigheid op dit dossier aan.
Ten tweede verliest hij grip op de agenda in Washington. Decennialang wist Netanyahu zijn stem te laten gelden in het Amerikaanse buitenlandse beleid ten aanzien van het Midden-Oosten. Die positie lijkt nu te zijn verzwakt.
Ten derde staat hij voor een intern politiek probleem. Zijn coalitie bestaat mede uit hardliners die geen enkel compromis met Iran accepteren. Een akkoord waarbij Iran mogelijk concessies krijgt zonder dat Israël daar invloed op heeft gehad, kan zijn coalitie onder druk zetten.
De situatie laat zien hoe kwetsbaar Netanyahu’s positie is geworden. Aan de ene kant kan hij het staakt-het-vuren niet openlijk afwijzen zonder de relatie met Washington verder te beschadigen. Aan de andere kant kan hij het akkoord ook niet omarmen zonder zijn eigen achterban voor het hoofd te stoten.
Voor Netanyahu is dit dan ook geen gewone diplomatieke tegenvaller. Het raakt de kern van zijn politieke identiteit en zijn bestaansrecht als leider: de man die Israël veilig houdt door slimme diplomatie en sterke banden met de machtigste landen ter wereld. Die reputatie staat nu onder serieuze druk.
