Honderden buitenlandse staatsburgers zijn in Zuid-Afrika op de vlucht geslagen nadat gewelddadige groepen hen uit hun woningen verdreven. De aanhoudende onrust, die al weken sluimert, is afgelopen weekend uitgebarsten in openlijk geweld, met dodelijke slachtoffers tot gevolg.
De regering van Mozambique bevestigde dat zeker vijf van haar burgers om het leven zijn gekomen als rechtstreeks gevolg van de xenofobische aanvallen. Ongeveer driehonderd Mozambikanen zijn zaterdag de grens overgestoken terug naar hun thuisland, en naar verwachting zullen er nog honderden volgen. Ook Ghana en Nigeria hebben noodrepatriëringsvluchten georganiseerd. Ghana haalde al driehonderd landgenoten terug, en Nigeria kondigde vergelijkbare maatregelen aan.
Velen van de gevluchte migranten, voornamelijk afkomstig uit Malawi en Mozambique, vertelden hoe zij hun huizen moesten verlaten nadat groepen buurtbewoners van deur tot deur trokken met de boodschap dat buitenlanders het land moesten verlaten. Sommigen brachten nachten door in de bergen en het struikgewas voordat zij onderdak vonden in buurtcentra langs de zuidkust van Zuid-Afrika.
Een Mozambikaanse man die al bijna zestien jaar in het land woont en werkt in de bouw en tuinbouw, vertelde hoe hij en anderen werden weggejaagd. Ondanks dat hij geldige verblijfsdocumenten bezit, werd hij niet gehoord. ‘Ze joegen ons weg als honden’, zei hij. ‘Dat is onrechtvaardig, want ik ben ook een mens.’
Het geweld bereikte een hoogtepunt in de kustplaats Mossel Bay, zo’n 250 kilometer ten oosten van Kaapstad, waar 55 woningen in brand werden gestoken. De Zuid-Afrikaanse politie erkende dat twee Mozambikanen om het leven kwamen, maar legde geen direct verband met een anti-migrantenbetoging die enkele uren eerder plaatsvond.
De huidige golf van geweld wordt aangewakkerd door randgroepen die illegale buitenlanders beschuldigen van criminaliteit en het wegnemen van schaarse banen en voorzieningen. Een van deze groeperingen stelde een ultimatum: alle ongedocumenteerde migranten moeten het land verlaten vóór 30 juni. Sindsdien zijn kleine groepen mensen met zwepen, stokken en bijlen de straat opgegaan om dit dreigement kracht bij te zetten.
De situatie heeft internationale bezorgdheid gewekt. Meerdere Afrikaanse landen ondernemen actie om hun burgers in veiligheid te brengen, terwijl hulporganisaties waarschuwen voor een verdere escalatie van het geweld als de Zuid-Afrikaanse autoriteiten niet harder ingrijpen.
