Het bijna 50 jaar oude VN-vredesmandaat in Zuid-Libanon verloopt op 31 december 2026. Voorstellen voor een Europese Unie-missie die een deel van het vacuüm opvult, trekken nu de aandacht — terwijl Libanon nog altijd vrijwel dagelijks onder Israëlisch bombardement ligt, een vijfde van zijn grondgebied bezet is en circa 335.000 mensen ontheemd zijn.
Belangrijke feiten
- UNIFIL werd opgericht op 19 maart 1978, dagen na de Israëlische invasie van Zuid-Libanon.
- Het mandaat werd meest ingrijpend uitgebreid na de oorlog van 2006 tussen Israël en Hezbollah, via VN-Veiligheidsraadresolutie 1701.
- UNIFIL had nooit de bevoegdheid om een Israëlische terugtrekking af te dwingen of gewapende groepen te ontwapenen.
- De Europese Dienst voor Extern Optreden (EDEO) heeft een voorstel rondgestuurd voor een driejarige militaire en civiele missie.
- EU-buitenlandchef Kaja Kallas stelde in mei vraagtekens bij het draagvlak voor een volledig nieuwe Europese missie die UNIFIL volledig vervangt.
- Libanon staat deze week op de agenda van een vergadering van EU-defensie- en buitenlandministers in Ierland.
Het EDEO-voorstel: adviseren, niet vervangen
De Europese Dienst voor Extern Optreden heeft een voorstel gecirculeerd voor een driejarige missie die de Libanese strijdkrachten (LAF) en de Interne Veiligheidsdiensten (ISF) — de Libanese politie — adviseert en traint. Het gaat daarbij ook om grens- en maritieme veiligheid. Functionarissen benadrukken dat het doel is de Libanese staat te versterken, niet UNIFIL te vervangen.
Kallas: draagvlak voor volledige vervanging twijfelachtig
EU-buitenlandchef Kaja Kallas zei in mei tegenover journalisten dat Europeanen bereid zijn een missie samen te stellen om de LAF te ondersteunen. Tegelijkertijd stelde zij de vraag of er voldoende draagvlak bestaat voor een geheel nieuwe Europese missie die de volledige taak van UNIFIL overneemt.
Een mandaat met beperkingen
UNIFIL kon toezicht houden, rapporteren en begeleiden, maar had nooit de bevoegdheid om iets af te dwingen. Het was uiteindelijk Israël dat grotendeels achter het einde van UNIFIL zat: Israël beschuldigde de macht ervan te hebben gefaald in het voorkomen van de militaire opbouw van Hezbollah langs de Israëlisch-Libanese grens. Een nieuwe Europese macht zal naar verwachting evenmin worden belast met het bevestigen van een Israëlische terugtrekking of het ontwapenen van gewapende groepen.
Veelgestelde vragen
Wanneer verloopt het UNIFIL-mandaat in Libanon?
Het mandaat van UNIFIL, de VN-vredesmacht in Zuid-Libanon, verloopt op 31 december 2026. De macht bestaat al bijna 50 jaar, sinds de oprichting op 19 maart 1978.
Wat houdt het EU-voorstel voor Libanon in?
De EDEO stelt een driejarige militaire en civiele missie voor die de Libanese strijdkrachten en politie adviseert en traint op het gebied van grens- en maritieme veiligheid. Het gaat uitdrukkelijk niet om een volledige vervanging van UNIFIL, maar om versterking van de Libanese staat.
Waarom eindigt UNIFIL nu?
Israël speelde volgens analisten een grote rol bij het beëindigen van UNIFIL. Israël beschuldigde de vredesmacht ervan te hebben gefaald in het voorkomen van de militaire opbouw van Hezbollah langs de grens met Israël.
