Duizenden migranten verlaten in grote haast Zuid-Afrika nu het land te maken heeft met een golf van xenofobisch geweld. De situatie is extra urgent omdat er op 30 juni grootschalige anti-immigrantenprotesten op de planning staan.
Verschillende Afrikaanse landen, waaronder Malawi, Zimbabwe, Nigeria, Ghana en Mozambique, zijn begonnen met het terughalen van hun onderdanen die in Zuid-Afrika verblijven. Veel van deze mensen hebben hun toevlucht gezocht bij de consulaire kantoren van hun thuisland, waar zij buiten kamperen in afwachting van repatriëringsvluchten of andere mogelijkheden om het land te verlaten.
De spanningen in Zuid-Afrika zijn de afgelopen weken sterk opgelopen. Buitenlandse onderdanen worden door een deel van de Zuid-Afrikaanse bevolking beschuldigd van het wegnemen van banen en het verhogen van criminaliteit, beschuldigingen die door mensenrechtenorganisaties worden betwist. Het xenofobische geweld dat hieruit voortvloeit, treft met name migranten uit andere Afrikaanse landen die zich in stedelijke gebieden hebben gevestigd.
De aangekondigde protesten van 30 juni hebben de angst onder de migrantengemeenschappen verder aangewakkerd. Velen durven niet langer op straat te komen en zoeken bescherming bij hun ambassades of consulaten. De drukte rondom deze diplomatieke vertegenwoordigingen is dan ook enorm, met lange rijen mensen die wachten op hulp en documentatie om te kunnen vertrekken.
De betrokken landen doen hun best om hun burgers zo snel mogelijk in veiligheid te brengen. Er worden speciale vluchten georganiseerd en consulaire medewerkers werken overuren om de toestroom van hulpzoekenden te verwerken. Toch verloopt het proces moeizaam gezien het grote aantal mensen dat tegelijkertijd wil vertrekken.
De situatie werpt opnieuw een schaduw over Zuid-Afrika, dat al vaker te maken heeft gehad met uitbarstingen van xenofobie. Critici wijzen erop dat de overheid onvoldoende optreedt tegen haatdragende uitlatingen en geweld jegens buitenlanders. Mensenrechtenorganisaties roepen de Zuid-Afrikaanse autoriteiten op om de veiligheid van alle mensen op hun grondgebied te garanderen, ongeacht hun nationaliteit, en om de geplande protesten in goede banen te leiden teneinde verdere escalatie te voorkomen.
