Op 23 juni 2016 stemde het Verenigd Koninkrijk over zijn toekomst binnen de Europese Unie. Met een nipte meerderheid van 52 procent kozen de Britten voor vertrek uit de EU, terwijl 48 procent liever lid wilde blijven. De uitslag sloeg in als een bom en verraste politici en analisten over de hele wereld.
Nu een decennium is verstreken sinds die historische stemming, is het tijd om de balans op te maken. Wat heeft de Brexit de Britten nu eigenlijk gebracht? Het programma Revisited duikt in de sociale en politieke gevolgen van deze ingrijpende beslissing.
De vraag die velen bezighoudt is of het leven van gewone Britten er daadwerkelijk op vooruit is gegaan. Tegenstanders van de Brexit wezen destijds op de risico’s voor de economie, de handel en de samenwerking met Europese buurlanden. Voorstanders beloofden juist meer zelfstandigheid, minder bureaucratie vanuit Brussel en betere controle over de eigen grenzen.
De economische gevolgen zijn inmiddels voelbaar in verschillende sectoren. Vooral de landbouw heeft te maken gekregen met nieuwe uitdagingen. Boeren die voorheen konden rekenen op Europese subsidies en een vrije toegang tot de Europese markt, moesten zich aanpassen aan een volledig nieuw systeem van regels en afspraken. Ook de aanvoer van seizoensarbeiders uit EU-landen werd lastiger, wat sommige bedrijven in de problemen bracht.
Daarnaast heeft de Brexit diepe sporen nagelaten in het politieke landschap van het Verenigd Koninkrijk. De discussie over een mogelijk Schots onafhankelijkheidsreferendum laaide opnieuw op, omdat Schotland overwegend voor blijven in de EU had gestemd. Ook in Noord-Ierland zorgde de Brexit voor spanningen, met name rondom de grenskwestie met de Republiek Ierland.
Sociaal gezien heeft de stemming het land verdeeld achtergelaten. Families, vrienden en collega’s kwamen tegenover elkaar te staan. Begrippen als ‘Remainer’ en ‘Leaver’ werden onderdeel van het dagelijks taalgebruik en symboliseerden een diepe maatschappelijke kloof.
Tien jaar na dato blijft de vraag actueel: was het de juiste keuze? Sommige Britten zeggen met overtuiging van wel en wijzen op hernieuwde handelsverdragen en wetgevende vrijheid. Anderen betreuren de stap en zien in de economische cijfers en politieke onrust het bewijs dat de Brexit meer kwaad dan goed heeft gedaan.
Eén ding is zeker: de Brexit heeft het Verenigd Koninkrijk voorgoed veranderd. Of die verandering als winst of verlies wordt beschouwd, hangt sterk af van wie je het vraagt.
