De film ‘First Man’ uit 2018 is een stuk somberder dan de recente ruimtefilm ‘Project Hail Mary’, waarin Ryan Gosling eveneens een astronaut speelt. Waar ‘Project Hail Mary’ een vrolijke toon heeft met een grappige buitenaardse vriend, is ‘First Man’ een intiem en melancholisch portret van de echte NASA-legende Neil Armstrong.
De film werd geregisseerd door Damien Chazelle en is gebaseerd op de non-fictiebiografie van James R. Hansen uit 2005. Gosling speelt Armstrong als een teruggetrokken man die na de dood van zijn tweejarige dochter besluit zich volledig te storten op zijn werk als astronaut. Hij neemt deel aan het Amerikaanse ruimtevaartprogramma Project Gemini en uiteindelijk aan het Apollo-programma, dat hem als eerste mens naar de maan brengt.
De film bestaat uit twee werelden. Enerzijds zijn er de huiselijke scènes met zijn vrouw Janet, gespeeld door Claire Foy, die de gespannen thuissituatie van het echtpaar tonen. Anderzijds zijn er de adembenemende en angstaanjagende momenten in de ruimte, waarbij Armstrong herhaaldelijk zijn leven op het spel zet in wankele NASA-voertuigen. De montage van Tom Cross, die eerder een Oscar won voor zijn werk aan Chazelle’s ‘Whiplash’, zorgt voor intense spanning.
Andy Weir, de schrijver van ‘The Martian’ en ‘Project Hail Mary’, was vol lof over de film. Hij omschreef ‘First Man’ als een intieme blik op het leven van een stille, ingetogen man die buitengewone dingen doet, met een perfecte balans tussen zelfreflectie en actie.
Toch deed de film het aan de kassa slecht. De voornaamste reden daarvoor was een kunstmatige controverse rondom de keuze van regisseur Chazelle om de iconische scène van Armstrong die de Amerikaanse vlag op de maan plant niet te tonen. Dit leidde in 2018 tot beschuldigingen van anti-Amerikanisme, een verwijt dat destijds al weinig steek hield en nu volledig misplaatst lijkt.
Chazelle’s keuze was echter bewust en begrijpelijk. ‘First Man’ wil een menselijk gezicht geven aan de wetenschappelijke prestatie van de maanlanding, inclusief de persoonlijke offers en verliezen die daarvoor nodig waren. Het klakkeloos nabootsen van de vlaggenplanting zou de film emotioneel hebben uitgehold en hem hebben gereduceerd tot een patriottische reclameboodschap, in plaats van het oprechte menselijke verhaal dat het is.
Wie de film bekijkt zonder vooroordelen, ziet al snel dat Chazelle’s aanpak juist de kracht van ‘First Man’ vormt. Het is een zeldzame ruimtefilm die niet draait om spektakel, maar om de innerlijke wereld van een man die zijn verdriet verwerkt door letterlijk de grenzen van de aarde te overschrijden. Dat de film desondanks commercieel mislukte, blijft een van de grotere onrechtvaardigheden uit de recente filmgeschiedenis.
