Vijf jaar na de Taliban-machtsovername in Afghanistan gaf de beweging de BBC zeldzame toegang tot invloedrijke functionarissen, waarbij de dagelijkse realiteit van hun bewind zichtbaar werd — van echtscheidingszaken tot controle over vrouwen en openbaar leven.
Belangrijke feiten
- De Taliban namen in 2021 de macht over van de door de VS gesteunde regering.
- Vrouwen zijn uitgesloten van de meeste werkplekken, universiteiten en middelbaar onderwijs.
- Vrouwen mogen niet alleen reizen en hebben geen toegang tot parken of recreatiecentra.
- De BBC sprak over een periode van twee jaar met invloedrijke Taliban-figuren in Sheberghan, Kabul en Kandahar.
- Gouverneur Abdullah Sarhadi van de provincie Jawzjan zat jarenlang vast in de Amerikaanse detentielocatie Guantánamo Bay.
Vrouw eist scheiding bij Taliban-gouverneur
In het kantoor van gouverneur Abdullah Sarhadi in Noord-Afghanistan speelde zich een opmerkelijke scène af. Een 18-jarige vrouw — aangeduid als Tuba, niet haar echte naam — vroeg de voormalige Taliban-commandant om haar te helpen scheiden van haar man, die haar naar eigen zeggen maandenlang had mishandeld en geslagen.
Volledig gesluierd met een nikab en zonnebril bepleitte zij rustig en zelfverzekerd haar zaak. “Als er ook maar een kans was om samen te leven, zou ik hier niet zijn… Ik heb mijn beslissing genomen,” zei ze.
Sarhadi probeerde haar te overtuigen van de scheiding af te zien. “Vraag jezelf af: wie trouwt er nog met mij na mijn scheiding?” zei hij. “Je zult veel moeten inleveren, of je verliest je waardigheid en eer.” Tuba antwoordde: “Mijnheer de gouverneur, mijn waardigheid en eer zijn al geruïneerd.”
Na het gesprek noemde de gouverneur vrouwen “hersenloos” en “verstandelijk tekortschietend”, tot gelach van de mannelijke ambtenaren, lijfwachten en oudsten om hem heen.
Financiële strijd rond de scheiding
Onder de sharia — de islamitische religieuze wet die de Taliban hanteren — kan een vrouw die om scheiding vraagt verplicht worden een deel of het geheel van het bruidsgeld terug te betalen. In dit geval eiste de echtgenoot vier keer het bedrag, wat de familie van Tuba weigerde te betalen. De gouverneur stelde voor haar een eigen kamer te geven en beloofde dat functionarissen de man zouden waarschuwen: “Anders zou hij gevangengezet worden.”
Ontevreden met deze uitkomst liet Tuba’s vader aan de BBC weten dat de familie de scheiding via de rechtbank zal nastreven — hoewel het voor vrouwen uiterst moeilijk is om onder het Taliban-rechtssysteem een scheiding te verkrijgen.
Taliban presenteren zichzelf als veranderd
De BBC sprak over twee jaar met mannen die ooit zelfmoordaanslagen planden of jarenlang ondergedoken leefden, maar nu functionarissen of soldaten zijn. De Taliban kwamen aan de macht met de boodschap dat zij veranderd waren, maar veel van hun beleid lijkt sterk op de strenge sharia-interpretatie die zij ook in de jaren negentig toepasten. De mannen die de BBC ontmoette wilden zich redelijk presenteren, maar spraken niet graag over hun gewelddadige verleden.
Veelgestelde vragen
Hoe leven vrouwen in Afghanistan onder Taliban-bewind?
Vrouwen in Afghanistan zijn sinds de Taliban-machtsovername in 2021 uitgesloten van de meeste werkplekken, universiteiten en het middelbaar onderwijs. Ze mogen niet alleen reizen en hebben geen toegang tot parken of recreatiecentra.
Wie is gouverneur Abdullah Sarhadi?
Abdullah Sarhadi is de Taliban-gouverneur van de provincie Jawzjan in Noord-Afghanistan. Hij is een voormalige Taliban-commandant die jarenlang vastgehouden werd in de Amerikaanse detentielocatie Guantánamo Bay.
Kunnen vrouwen in Afghanistan scheiden onder de Taliban?
Het is voor vrouwen zeer moeilijk om onder het Taliban-rechtssysteem een scheiding te krijgen. Een vrouw die om scheiding vraagt, kan verplicht worden bruidsgeld terug te betalen, en rechtbanken zijn doorgaans niet toegankelijk voor vrouwen die zelfstandig procederen.
