Een Hongkongse rechtbank heeft op 21 augustus 2026 twee pro-democratie activisten schuldig bevonden aan nationale veiligheidsovertredingen, in een zaak die breed wordt gezien als een voorbeeld van de aantasting van de vrijheid van meningsuiting in de Chinese stad. Lee Cheuk-yan (69) en Chow Hang-tung (41), voormalige leiders van de Hong Kong Alliance in Support of Patriotic Democratic Movements of China, werden veroordeeld wegens opruiing tot subversie voor hun rol bij het organiseren van kaarsenwakes ter herdenking van de dodelijke Chinese neerslag op de Tiananmen-protesten van 1989.
Belangrijke feiten
- Het vonnis viel op vrijdag 21 augustus 2026 bij de West Kowloon Magistrates’ Courts in Hongkong.
- Beide verdachten werden in 2021 aangeklaagd en hadden zich niet schuldig verklaard.
- De aanklagers stelden dat het duo de nationale veiligheid in gevaar bracht onder het mom van mensenrechten.
- Lee en Chow riskeren elk een gevangenisstraf van maximaal tien jaar; de strafmaat wordt op een latere datum bepaald.
- De kaarsenwake die zij organiseerden was gedurende drie decennia de enige grootschalige publieke herdenking van de Tiananmen-neerslag, en trok jaarlijks tienduizenden bezoekers.
- De wake werd in 2020 verboden, aanvankelijk vanwege de covid-19-pandemie, kort voordat Peking de veiligheidswet aan Hongkong oplegde.
- De leiders van de alliantie zitten sinds hun aanklacht in 2021 vast.
Achtergrond: de Tiananmen-herdenkingen in Hongkong
Gedurende dertig jaar was de kaarsenwake georganiseerd door de alliantie de enige grootschalige publieke herdenking van de Tiananmen-neerslag van 1989 in China. De wake trok jaarlijks tienduizenden mensen naar Hongkong om de slachtoffers te herdenken. In 2020 werd het evenement verboden, in het eerste jaar van de covid-19-pandemie, enkele weken voordat Peking de nationale veiligheidswet aan Hongkong oplegde om de massale antiregeringsprotesten van 2019 te beteugelen.
Reacties op het vonnis
Mark Clifford, voorzitter van de Committee for Freedom in Hong Kong Foundation, noemde het vonnis geen verrassing. Het verdraaide gerechtelijke systeem van Hongkong had het duo al in 2021 schuldig verklaard, aldus Clifford. Hij omschreef Lee en Chow als ware Chinese patriotten die het zwijgen werd opgelegd omdat zij de waarheid spraken en de Chinese Communistische Partij een spiegel voorhielden.
Elaine Pearson, Asia-directeur bij Human Rights Watch, stelde dat Chow en Lee de angst van de Chinese regering voor de herinnering aan haar eigen wandaden hadden blootgelegd. Zij riep regeringen wereldwijd op Peking ter verantwoording te roepen voor het uitwissen van de vrijheden van Hongkong.
Chow Hang-tung, een mensenrechtenadvocate die zichzelf verdedigde, verklaarde in mei voor de rechtbank dat de wet zelf terechtstond.
Bredere context: repressie in Hongkong
De zaak volgt op een reeks nationale veiligheidsprocedures in Hongkong. Eerder dit jaar werd Jimmy Lai (78), mediamagnaat en prominent mensenrechtenactivist, eveneens berecht in het kader van de nationale veiligheidswet.
Veelgestelde vragen
Waarom werden Lee Cheuk-yan en Chow Hang-tung veroordeeld?
De rechtbank in Hongkong bevond hen schuldig aan opruiing tot subversie wegens hun rol bij het organiseren van jaarlijkse kaarsenwakes ter herdenking van de Tiananmen-neerslag van 1989. Aanklagers stelden dat zij daarmee de nationale veiligheid in gevaar brachten.
Welke straf riskeren de twee activisten?
Lee Cheuk-yan en Chow Hang-tung riskeren elk een gevangenisstraf van maximaal tien jaar. De strafmaat wordt op een later te bepalen datum uitgesproken.
Wanneer werd de Tiananmen-wake in Hongkong verboden?
De jaarlijkse kaarsenwake werd in 2020 voor het eerst verboden, officieel vanwege de covid-19-pandemie. Kort daarna legde Peking de nationale veiligheidswet aan Hongkong op.
