Wanneer men denkt aan de grote acteurs uit het New Hollywood-tijdperk van de late jaren zestig en zeventig, komen namen als Al Pacino, Robert De Niro en Jack Nicholson al snel naar boven. Toch verdient ook Dustin Hoffman een prominente plek in dat rijtje. Sommigen beschouwen hem zelfs als de beste acteur aller tijden.
Hoffman brak door als hoofdrolspeler met ‘The Graduate’ en later ‘Midnight Cowboy’, beide uit de jaren zestig. Voor beide rollen ontving hij een Oscar-nominatie voor Beste Acteur. In 1980 won hij uiteindelijk de felbegeerde prijs voor zijn rol in het scheidingsdrama ‘Kramer vs. Kramer’ uit 1979, waarin hij naast Meryl Streep speelde.
Maar sommige van Hoffmans sterkste prestaties kwamen eerder in de jaren zeventig, zonder dat daar een Oscar aan vastzat. Een opvallend voorbeeld is zijn hoofdrol in ‘Marathon Man’ uit 1976. Hij speelt Babe Levy, een gewone student en recreatieve marathonloper die onverwacht verzeild raakt in een gevaarlijk internationaal spionagenetwerk en al snel letterlijk voor zijn leven moet vluchten.
De film was een hereniging met regisseur John Schlesinger, met wie Hoffman eerder ‘Midnight Cowboy’ maakte. In ‘Marathon Man’ staat hij tegenover een imposante tegenstander: de legendarische Britse acteur Sir Laurence Olivier, die de naziorlgsmisdadiger Christian Szell vertolkt. Szell geldt tot op de dag van vandaag als een van de meest angstaanjagende filmschurken uit dat decennium.
De beroemdste scène uit de film is die waarin Szell een nietsvermoedende Babe ondervraagt en daarbij gebruikmaakt van zijn tandheelkundige vaardigheden op een manier die de kijker tot op het bot doet huiveren.
Het verhaal draait om Babes oudere broer Doc, gespeeld door Roy Scheider, een geheim agent die Szell op het spoor is. De nazi ontsnapte na de Tweede Wereldoorlog met gestolen bezittingen van joodse Holocaust-slachtoffers en is sindsdien actief in de diamantsmokkel. Nadat Szell Doc vermoordt, laat hij Babe ontvoeren om informatie los te krijgen.
Wat de film extra beklemmend maakt, is de achtergrond van Szells rijkdom. Als gediplomeerd tandarts trok hij tijdens de oorlog gouden tandvullingen uit de monden van concentratiekampgevangenen. Hoewel Szell een fictief personage is, verwijst dit gruwelijke detail naar een historische werkelijkheid. De combinatie van nazimisdadiger en tandarts lijkt op het eerste gezicht misschien een wat doorzichtige poging om een maximaal angstaanjagende schurk te creëren, maar er schuilt een diepere, historisch gewortelde betekenis achter.
‘Marathon Man’ is overigens niet de beste film die Hoffman ooit maakte, en zelfs niet de beste thriller die hij in 1976 op zijn naam schreef. Die eer gaat naar ‘All the President’s Men’. Maar dat doet niets af aan de kwaliteit van ‘Marathon Man’, dat tot de absolute hoogtepunten van zijn indrukwekkende filmografie behoort.
