Wanneer twee grote namen uit de wereld van literatuur en film samenkomen, verwacht je iets bijzonders. Maar de samenwerking tussen sciencefictionauteur Ray Bradbury en regisseur John Huston voor de verfilming van Herman Melvilles klassieker ‘Moby-Dick’ was allesbehalve een droomhuwelijk — ondanks het indrukwekkende eindresultaat.
Het was talentagent Ray Stark die de twee bij elkaar bracht. Stark kende Bradbury goed als cliënt en wist dat de schrijver een grote bewonderaar was van Hustons werk, met name van de film ‘The Treasure of the Sierra Madre’. Tijdens een etentje in Beverly Hills overhandigde Bradbury de regisseur enkele van zijn boeken, waaronder ‘The Martian Chronicles’ en ‘The Illustrated Man’, met de woorden: ‘Als je mijn boeken half zo mooi vindt als ik jou bewonder, bel me dan.’ Jaren later deed Huston dat ook.
De opdracht was opmerkelijk: Bradbury, bekend om zijn fantasierijke sciencefiction, moest een scenario schrijven voor een van de meest complexe en dichte romans uit de Amerikaanse literatuurgeschiedenis. Toen Huston hem belde met het verzoek, reageerde Bradbury eerlijk: ‘Ik heb dat boek nooit kunnen uitgelezen krijgen.’ Huston gaf hem één nacht de tijd om het werk door te nemen. Hoewel dat voor het lijvige, onverkorte boek vrijwel onmogelijk is, verdiepte Bradbury zich in de thematiek en besloot hij de uitdaging aan te gaan. Zijn bewondering voor Huston was simpelweg te groot om nee te zeggen.
De samenwerking verplaatste zich naar Ierland, waar Bradbury zijn gezin naartoe haalde om aan het script te werken. Wat begon als een droom, veranderde al snel in een beproeving. Huston bleek een veeleisende en grillige regisseur die er geen been in zag zijn medewerkers psychologisch onder druk te zetten. Hij spoorde Bradbury aan tot drinken en beschuldigde hem er regelmatig van niet genoeg betrokken te zijn bij het project. De schrijver, destijds 33 jaar oud, deed zijn uiterste best om de regisseur tevreden te stellen, maar Huston bleef mentale spelletjes spelen.
De situatie had ook grote gevolgen voor Bradbury’s gezinsleven. Zijn vrouw Marguerite was zo geschokt door Hustons gedrag en de uitwerking daarvan op haar man, dat zij uiteindelijk met de kinderen naar Italië vertrok. Het was een zware periode, maar ook een die kenmerkend was voor de manier waarop Huston in die tijd met zijn medewerkers omging.
Ondanks alle persoonlijke ellende leverde de samenwerking een opmerkelijk sterke filmadaptatie op. De verfilming van ‘Moby Dick’ uit 1956 — zonder koppelteken in de filmtitel — wordt tot op de dag van vandaag beschouwd als een geslaagde bewerking van Melvilles imposante roman. Bradbury slaagde erin de kern van het verhaal te vatten en om te zetten in een toegankelijk en meeslepend scenario, wat des te knapper is gezien de omstandigheden waaronder het werk tot stand kwam.
