Steven Spielberg is terug met een meeslepende sciencefictionthriller die vanaf de eerste minuut niet meer loslaat. In ‘Disclosure Day’ wordt de kijker meegenomen in een wereld waarin buitenaards leven niet alleen bestaat, maar al decennialang deel uitmaakt van onze geschiedenis. Het scenario, geschreven door David Koepp op basis van een uitgebreide verhaallijn die Spielberg zelf bedacht, verwerkt vrijwel alle bekende ufo-verhalen en complottheorieën tot één groot geheel. De crash bij Roswell, graancirkels, zelfs het bizarre verhaal dat president Nixon ooit zijn vriend Jackie Gleason echte buitenaardse lichamen zou hebben getoond — in deze film is het allemaal werkelijkheid.
Daarmee profileert ‘Disclosure Day’ zich als dé ufo-film bij uitstek, een productie die alle eerdere films en documentaires over buitenaards leven naar de kroon steekt. Toch is het in de kern geen klassieke ufo-film. Spielberg gebruikt het buitenaardse thema vooral als decor voor een razendsnelle complotthriller, vergelijkbaar met klassiekers als ‘Three Days of the Condor’. De film stelt diepgaande vragen over de plaats van de mens in het heelal, over empathie en over geloof. Waar ‘The X-Files’ ons vertelde dat de waarheid ergens te vinden is, vraagt ‘Disclosure Day’ of we die waarheid eigenlijk wel aankunnen.
Die filosofische laag werkt niet altijd even overtuigend. Op momenten voelt het alsof de existentiële boodschap er een beetje bij is geplakt. Wie op zoek is naar een meer bezinnende benadering van vergelijkbare thema’s, kan beter teruggrijpen op Robert Zemeckis’ onderschatte ‘Contact’ of Spielbergs eigen meesterwerk ‘Close Encounters of the Third Kind’.
Waar de film wél uitblinkt, is als pure achtervolgingthriller. Spielberg bewees al eerder zijn meesterschap in dat genre met films als ‘Duel’, ‘The Sugarland Express’, ‘Minority Report’ en ‘Catch Me If You Can’. In ‘Disclosure Day’ trekt hij alle registers open. De film bouwt gestaag op naar een emotioneel en overweldigend slotakkoord dat je letterlijk de adem beneemt.
Vooraf was er veel te doen over de vraag of deze film een terugkeer zou betekenen naar Spielbergs blockbusterstijl uit de jaren tachtig en negentig. Zijn recente werk uit de eenentwintigste eeuw verdient meer waardering dan het doorgaans krijgt — het bevat enkele van zijn meest uitdagende en rijpe films — maar het grote publiek koestert nog altijd een bijzondere band met zijn vroegere spektakelfilms. Met ‘Disclosure Day’ lijkt Spielberg bewust een brug te slaan tussen zijn twee gezichten als filmmaker: de commerciële verhalenverteller én de artistieke auteur. Of die combinatie in alle opzichten slaagt, is voor discussie vatbaar, maar als spannende bioscoopervaring is ‘Disclosure Day’ ronduit indrukwekkend.
