Vanuit de hoofdstad Dushanbe begint de rit naar Rogun als een gewone tocht door Tadzjikistan. Eerst passeer je de rustige, brede straten en verzorgde parken van de stad, waarna de bebouwing langzaam verdwijnt. De weg slingert omhoog langs rotsachtige heuvels en kleine dorpjes, totdat de rivier de Vakhsh zichtbaar wordt in de diepte — een felblauwe streep die zich door het dal snijdt.
Er is weinig te zien voor toeristen langs deze route. Geen luxehotels, geen grote reclameborden, geen restaurants die reizigers proberen te lokken. Alleen stille bergen, zware vrachtwagens en arbeiders op weg naar een bouwproject dat vrijwel iedere Tadzjiek kent: de Rogun-dam.
In een land dat winters kent met bittere kou, stroomuitval en een uitdagend berglandschap, is dit stuwdamproject uitgegroeid tot veel meer dan een technisch bouwwerk. Het is een nationaal symbool geworden, een belofte van een betere toekomst.
Het project, met een geraamde kostprijs van vijf miljard dollar, werd al in de jaren zeventig van de vorige eeuw bedacht om de chronische energietekorten in Tadzjikistan aan te pakken. President Emomali Rahmon omschreef de dam als een kwestie van ‘leven of dood’ voor het land. Tadzjikistan kampt al decennialang met ernstige stroomtekorten in de winter, en de Rogun-dam moet daar verandering in brengen. Op de langere termijn hoopt het land zelfs overtollige energie te kunnen exporteren naar buurlanden.
De bouw vindt plaats in een van de meest uitdagende omgevingen denkbaar. Alles aan dit project is complex: de bereikbaarheid van de locatie, de grondwerkzaamheden, het transport van materialen en het beheersen van de rivier zelf. De smalle bergpassen en diepe valleien maken elke stap van de constructie tot een logistieke opgave.
De rit van Dushanbe naar Rogun duurt ongeveer twee uur. Onderweg ontvouwt zich een indrukwekkend landschap: scherpe rotsen begroeid met groen, diepe kloven, verspreide huizen en de altijd stromende rivier. Vrachtwagens beladen met stenen en zware bouwmaterialen rijden af en aan, een tastbaar bewijs van de enorme omvang van het werk dat hier verzet wordt.
Voor de Tadzjieken is de Rogun-dam meer dan infrastructuur. Het project vertegenwoordigt nationale trots en de hoop op energieonafhankelijkheid in een regio waar geopolitieke spanningen rond waterbeheer al jaren spelen. Buurlanden als Oezbekistan hebben in het verleden bezwaar gemaakt tegen de dam, uit vrees voor de gevolgen voor de watertoevoer stroomafwaarts.
Noch de moeilijke toegankelijkheid, noch de diplomatieke complicaties hebben Tadzjikistan ervan weerhouden door te gaan met wat velen het ‘project van de eeuw’ noemen. Voor een klein, ingesloten land zonder toegang tot de zee en met beperkte natuurlijke rijkdommen, is de Rogun-dam misschien wel de grootste weddenschap op een betere toekomst.
