Stan Lee, de legendarische bedenker van talloze Marvel-superhelden, is in 2018 op 95-jarige leeftijd overleden. Toch lijkt hij op een bijzondere manier terug te keren in het digitale tijdperk. Het Amerikaanse AI-bedrijf ElevenLabs heeft een licentieovereenkomst gesloten met de nalatenschap van Lee, waardoor zijn stem en uiterlijk voortaan via kunstmatige intelligentie kunnen worden ingezet.
Dankzij deze samenwerking is het mogelijk om een AI-versie van Stan Lee boeken te laten voorlezen. Gebruikers kunnen zijn kenmerkende stem dus opnieuw horen, alsof de man zelf aan het woord is. Daarnaast kunnen mensen via speciale visuele sjablonen, geïnspireerd op de typische tekenstijl van strips, een digitale versie van zijn uiterlijk genereren.
De deal roept vragen op over de ethische grenzen van AI-technologie. Het gebruik van de stem en het gezicht van een overledene voor commerciële doeleinden is een onderwerp dat steeds vaker ter discussie staat, zeker nu AI-tools steeds geavanceerder worden. Voorstanders wijzen erop dat dergelijke projecten fans de kans geven opnieuw in contact te komen met geliefde persoonlijkheden, terwijl critici waarschuwen voor misbruik en gebrek aan respect voor de overledene.
ElevenLabs is een snelgroeiend bedrijf dat zich specialiseert in het nabootsen en synthetiseren van menselijke stemmen met behulp van kunstmatige intelligentie. Het bedrijf heeft zich de afgelopen jaren ontpopt als een van de toonaangevende spelers op het gebied van AI-stemtechnologie. Met de licentie op de stem van Stan Lee zet ElevenLabs een opvallende stap, waarbij een van de meest herkenbare stemmen uit de popcultuur digitaal wordt voortgezet.
Stan Lee was niet alleen de geestelijk vader van personages als Spider-Man, Iron Man, de X-Men en de Avengers, maar ook een publiek figuur met een zeer herkenbare persoonlijkheid en stem. Hij stond bekend om zijn enthousiaste optreden en zijn vaste cameo’s in Marvel-films. Zijn nalatenschap wordt beheerd door POW! Entertainment en andere partijen die toezicht houden op het gebruik van zijn naam en beeltenis.
De overeenkomst tussen ElevenLabs en de nalatenschap van Lee past in een bredere trend waarbij AI-bedrijven licenties afsluiten voor de stemmen en het uiterlijk van bekende, soms reeds overleden, personen. Eerder werden vergelijkbare initiatieven al ontplooid rondom andere beroemdheden, wat telkens opnieuw een maatschappelijk debat op gang bracht over de grenzen van digitale nabootsing.
Of fans de AI-versie van Stan Lee zullen omarmen of juist afwijzen, moet nog blijken. Wat zeker is, is dat de technologische mogelijkheden om overledenen digitaal te laten ‘herleven’ steeds realistischer worden, en dat de juridische en morele kaders daaromheen nog volop in ontwikkeling zijn.
