Iran heeft zijn territoriale aanspraken op de Straat van Hormuz aanzienlijk vergroot. Het land claimt nu militair toezicht over een gebied van meer dan 22.000 vierkante kilometer rondom deze cruciale handelsroute. Dit blijkt uit een kaart die is gepubliceerd door de nieuw opgerichte Iraanse ‘Persian Gulf Strait Authority’.
Het geclaimde gebied strekt zich uit tot in de territoriale wateren van Oman en de Verenigde Arabische Emiraten (VAE). Volgens de nieuwe Iraanse autoriteit is voor alle doorvaart door de straat voortaan toestemming en afstemming vereist met deze instantie.
De reacties van buurlanden en westerse mogendheden zijn scherp. De diplomatiek adviseur van de president van de VAE, Anwar Gargash, wees de Iraanse aanspraken resoluut van de hand. Hij stelde dat Iran probeert een nieuwe werkelijkheid te creëren na wat hij omschreef als een duidelijke militaire nederlaag, en noemde pogingen om de Straat van Hormuz te controleren of de maritieme soevereiniteit van de VAE aan te tasten ‘niet meer dan droombeelden’.
Ook de Verenigde Staten verwerpen de Iraanse claims. Washington heeft schepen opgeroepen zich niet te houden aan de door Iran opgelegde regels. De VS en hun Golfallianties hebben eerder al herhaaldelijk Iraanse pogingen om gezag over de straat op te eisen van de hand gewezen.
Vanuit juridisch oogpunt staat Iran zwak. Onder het VN-Zeerechtverdrag hebben schepen het recht op vrije doorvaart door de territoriale wateren van andere landen. Iran heeft dit verdrag echter nooit geratificeerd, waardoor het zich niet aan de internationale normen hieromtrent gebonden acht.
De spanningen worden verder aangewakkerd door recent vrijgegeven beeldmateriaal van media die gelieerd zijn aan de Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC). Op de beelden is te zien wat wordt omschreven als een ‘strafaanval’ op een tanker in de Straat van Hormuz. Analyse door BBC Verify wijst uit dat de kenmerken van het aangevallen schip overeenkomen met de Barakah, een tanker onder Liberiaanse vlag, die begin mei meldde te zijn getroffen door onbekende projectielen.
De Straat van Hormuz is een van de belangrijkste zeeroutes ter wereld. Een aanzienlijk deel van de wereldwijde oliehandel passeert via deze smalle doorgang tussen de Perzische Golf en de Golf van Oman. Elke verstoring van de scheepvaart in dit gebied heeft dan ook directe gevolgen voor de internationale energiemarkt en de wereldeconomie.
