Door Suzette Dumfries
San Nicolas wacht niet op herstel. Het wacht op een economisch model dat na 40 jaar nog steeds niet is gekozen of ontworpen. Het klinkt misschien hard en direct, maar ik schrijf dit bewust om een helder statement te maken over San Nicolas. Ik schrijf dit als nation builder en econoom, omdat ik systemen analyseer en ontwerp. Maar ook als Arubaan, omdat dit geen abstract vraagstuk is. Dit raakt ons allemaal.
Er gebeurt veel in San Nicolas, het zuidoostelijke stadje van Aruba dat ooit het economische hart van het eiland vormde en na de sluiting van de raffinaderij zijn organiserend principe verloor. Vandaag de dag is de stad gereduceerd tot een locatie voor evenementen en activiteiten: Caribische festivals, pop-upmarkten, kunstprojecten, foodevenementen en culturele weekenden. Ze brengen energie, zichtbaarheid en verbinding.
Maar ze bouwen geen economie.
Activiteiten creëren momenten. Een dag, een weekend, soms een week. Ze genereren tijdelijke omzet en verdwijnen weer. Wat ze niet doen, is structurele werkgelegenheid opbouwen. Wat ze niet doen, is investeringen aantrekken die blijven. Wat ze niet doen, is een economische keten creëren die zichzelf versterkt.
Een economie werkt anders.
Een economie draait elke dag. Bedrijven opereren continu. Banen genereren maandelijks inkomen. Kapitaal stroomt omdat er voorspelbaarheid is. Vastgoed krijgt waarde omdat er structureel vraag is.
Dat systeem ontbreekt in San Nicolas.
In Oranjestad en Noord is ontwikkeling wél georganiseerd. Daar is actief gestuurd op investeringen, zijn risico’s verlaagd en is infrastructuur gebouwd die groei draagt. Dat is het resultaat van een economisch model.
San Nicolas heeft zijn oude economische model nooit vervangen.
Zelfs wanneer instrumenten bestaan, worden ze niet geactiveerd in San Nicolas. Het stimuleringsbeleid voor de restauratie en verbouwing van gebouwen, inclusief belastingvrijstellingen, is daar een concreet voorbeeld van. Op papier is het beschikbaar. In de praktijk vraagt het om activatie. De minister van Economische Zaken heeft dit beleid aangekondigd en is vervolgens persoonlijk in gesprek gegaan met een investeringsgroep in Oranjestad om dit te operationaliseren.
In San Nicolas is dat niet gebeurd.
Er is geen vergelijkbare inzet geweest richting gebouweigenaren. Geen gerichte sessies om hen door het beleid te begeleiden. Geen actieve structurering van projecten om ze investeerbaar te maken. Geen poging om het instrument daadwerkelijk te laten landen in de stad waarvoor het net zo relevant is.
Dat is geen detail. Dat is een indicatie. Aandacht kan verbaal zijn, maar krijgt pas betekenis wanneer zij wordt georganiseerd.
Maar het probleem ligt niet alleen daar.
San Nicolas is zelf ook niet georganiseerd als gemeenschap.
Gebouweigenaren opereren individueel. Initiatieven ontstaan versnipperd. Er is geen collectieve structuur die vraag bundelt, projecten samenbrengt en investeringen schaal geeft. Er is geen platform waarin kapitaal, ontwikkeling en uitvoering samenkomen.
Zonder die organisatie blijft elke externe interventie beperkt.
En daar komt een tweede, moeilijkere waarheid. Een waarheid die niet langer verzwegen mag worden: de huidige actoren die de ontwikkeling proberen te dragen, beschikken niet over de juiste combinatie van kennis, ervaring en mandaat om een economie te bouwen. Dat is geen persoonlijke kritiek. Dat is een systeemconstatering.
Een economie ontstaat niet uit activiteiten. Zij ontstaat uit ontwerp. Eerst het model. Dan de ontwikkeling. Dan de groei.
Die volgorde is niet onderhandelbaar.
Wat we nu doen, is het omgekeerde. We beginnen met activiteiten, proberen daar groei uit te halen en hopen dat er vanzelf een economie ontstaat.
Als econoom en nation builder die in meerdere landen heeft gewerkt aan economische transformatie en gebiedsontwikkeling, weet ik dat deze expertise op dit moment niet georganiseerd is rond San Nicolas. En zolang dat zo blijft, blijft het resultaat hetzelfde.
Daarom moet de vraag veranderen. Niet: wat is de volgende activiteit? Maar: welk nieuw economisch model gaan we hier bouwen?
Dat is de nieuwe eis voor San Nicolas.
Geen beleid zonder activatie.
Geen ontwikkeling zonder model.
Geen groei zonder structuur.
San Nicolas heeft geen gebrek aan potentie. Het heeft een gebrek aan ontwikkelarchitectuur.
En dat is precies waar het moet beginnen.
Bouw het systeem.
Over de auteur
Suzette Dumfries is nation builder en strategisch adviseur op het snijvlak van institutionele ontwikkeling, economische weerbaarheid en maatschappelijke veerkracht. Zij adviseert overheden en publieke instellingen over het ontwerp en de versterking van instituties die autonomie, legitimiteit en langetermijnontwikkeling kunnen dragen. Voorts is zij nauw betrokken bij de vraag hoe natieopbouw binnen het Koninkrijk der Nederlanden vorm krijgt.
