Het western-genre heeft door de decennia heen een bewogen geschiedenis gekend, met periodes van grote populariteit maar ook van neergang. Juist in de jaren zestig, toen het genre een dieptepunt beleefde, begon de carrière van een van de meest invloedrijke filmcritici ooit: Roger Ebert.
Ebert besprak in zijn lange loopbaan duizenden films, waarvan ruim honderd westerns. Om te bepalen welke westerns hij de allerbeste vond, werd gekeken naar films die hij de maximale score van vier sterren gaf. Vervolgens werd de selectie verder verfijnd door alleen traditionele westerns mee te nemen die zich afspelen in de late negentiende eeuw. Zo ontstond een lijst van tien titels die Ebert als absolute topwerken beschouwde.
Films als ‘Shane’, ‘The Wild Bunch’ en ‘Red River’ vielen net buiten de uiteindelijke top tien, maar zouden zeker op een langere lijst hebben gestaan.
Een van de meest opvallende films op de lijst is ‘Stagecoach’ uit 1939. In deze klassieker reist een bonte groep passagiers per koets van Arizona naar New Mexico. De spanning loopt op wanneer de ontsnapte gevangene Ringo Kid, gespeeld door John Wayne, aan boord klimt en berichten binnenkomen over een gevaarlijke groep Apachekrijgers in de omgeving.
Regisseur John Ford had op dat moment al tachtig speelfilms op zijn naam staan. Wayne was weliswaar een bekend gezicht, maar nog geen grote publiekstrekker. Ford moest dan ook hard vechten om hem de hoofdrol te geven. Het resultaat mag er zijn: de film wordt tot op de dag van vandaag beschouwd als een van de hoogtepunten uit beider carrières.
Ebert prees ‘Stagecoach’ om de manier waarop de film moeiteloos de aandacht vasthoudt. Ondanks de klassieke opbouw van actie en personages, omschreef hij het ritme van de film als ‘de elegantie van een symfonie’. Wat de film boven het gemiddelde uittilt, is de bijzondere aandacht voor de personages en hun onderlinge verhoudingen. De koets fungeert als een besloten ruimte waarin klassenverschillen en menselijke karakters worden blootgelegd.
Het volledige ensemble, van John Carradine tot Andy Devine, levert sterk werk, maar het zijn Wayne en Claire Trevor die de meest gelaagde personages neerzetten. Wayne zou na deze film uitgroeien tot een van de grootste sterren van Hollywood. Trevor won later een Academy Award voor haar rol in een andere film.
‘Stagecoach’ staat ook op de lijst van zes essentiële John Wayne-films die elke filmliefhebber gezien moet hebben.
De volledige top tien van Ebert laat zien hoe breed en divers het western-genre is, van klassieke avonturenfilms tot meer karakter gedreven drama’s. Zijn keuzes weerspiegelen een diep begrip van wat het genre groot maakt: niet alleen spektakel, maar ook menselijkheid.
