Een gepersonaliseerd vaccin op basis van mRNA-technologie blijkt zeer effectief in het voorkomen van terugkeer van melanoom, de gevaarlijkste vorm van huidkanker. Dat blijkt uit een klinische studie waarvan de vijfjaarsresultaten deze week zijn gepresenteerd op een groot oncologiecongres in de Verenigde Staten.
De 80-jarige Connie Franciosi is een van de deelnemers aan het onderzoek. Ze kreeg in 2020 de diagnose melanoom nadat ze een verdacht plekje op haar huid had opgemerkt. Omdat de kanker laat werd ontdekt, was het risico op terugkeer na de operatie aanzienlijk. Ze werd uitgenodigd deel te nemen aan een klinische proef met een nieuw vaccin.
Het vaccin maakt gebruik van dezelfde mRNA-technologie die ook werd ingezet bij de ontwikkeling van coronavaccins. Het bijzondere aan dit vaccin is dat het volledig op maat wordt gemaakt voor elke individuele patiënt, afgestemd op de specifieke kenmerken van diens tumor. Het wordt gecombineerd met Keytruda, een bestaand immunotherapiemiddel dat het immuunsysteem activeert om kankercellen aan te vallen.
Aan het onderzoek namen 157 patiënten deel uit Australië en de Verenigde Staten. Allen hadden een operatie ondergaan om de tumor te verwijderen. De deelnemers werden verdeeld in twee groepen: een groep die zowel het mRNA-vaccin als Keytruda ontving, en een groep die uitsluitend Keytruda kreeg.
De resultaten zijn opvallend positief. Na vijf jaar was 68,8 procent van de patiënten die de combinatietherapie kregen nog steeds vrij van kanker. In de groep die alleen Keytruda ontving, gold dat voor 49,1 procent. Dat betekent een risicovermindering van bijna de helft. Nog indrukwekkender is het verschil in overleving: 92 procent van de combinatiegroep was na vijf jaar nog in leven, tegenover 71 procent in de Keytruda-alleen-groep.
Dr. Janice Mehnert, melanoomspecialist aan NYU Langone Health en hoofdauteur van het onderzoek, spreekt van sterk bewijs. Volgens haar toont de studie aan dat deze aanpak het risico op overlijden door melanoom aantoonbaar kan verlagen. Ze benadrukt hoe uniek de strategie is: het vaccin wordt volledig gepersonaliseerd op basis van de tumor van de individuele patiënt.
Melanoom is wereldwijd een ernstig gezondheidsprobleem. In de Verenigde Staten alleen al worden jaarlijks circa 112.000 gevallen gediagnosticeerd en sterven er ongeveer 8.500 mensen aan de ziekte. De kanker is moeilijk te behandelen wanneer hij niet vroeg wordt opgespoord, omdat hij zich kan verspreiden naar organen zoals de longen, lever of hersenen.
De resultaten zijn gepubliceerd in het Journal of Clinical Oncology en gepresenteerd op de jaarvergadering van de American Society of Clinical Oncology. Onderzoekers zien de uitkomsten als een veelbelovende stap richting een nieuw tijdperk van gepersonaliseerde kankertherapie.
