Honderd jaar na haar geboorte blijft Marilyn Monroe een van de meest besproken en gefascinerende figuren uit de filmgeschiedenis. De Amerikaanse actrice, die op 1 juni 1926 ter wereld kwam als Norma Jeane Mortenson, groeide uit tot een wereldwijd icoon dat tot op de dag van vandaag miljoenen mensen inspireert en bezighoudt.
Monroe bouwde in de jaren vijftig en vroege jaren zestig een indrukwekkende carrière op in Hollywood. Ze speelde in tientallen films en werd geroemd om haar komisch talent, haar uitstraling en haar onmiskenbare aanwezigheid op het witte doek. Toch werd haar publieke imago vaak gereduceerd tot dat van de blonde ‘dumb blonde’, een karikatuur die ver af stond van de complexe, intelligente vrouw die ze in werkelijkheid was.
Achter de glamour en de schijnwerpers schuilde een vrouw die worstelde met een moeilijke jeugd, psychische problemen en een leven dat constant onder een vergrootglas lag. Monroe groeide op in wisselende pleeggezinnen en een weeshuis, en droeg die littekens haar hele leven met zich mee. Haar drie huwelijken, waaronder dat met honkballegende Joe DiMaggio en toneelschrijver Arthur Miller, eindigden allemaal in een scheiding.
Haar dood op 4 augustus 1962, op slechts 36-jarige leeftijd, omgeven door mysterie en speculatie, versterkte haar mythische status alleen maar. Officieel werd haar overlijden toegeschreven aan een overdosis slaappillen, maar de omstandigheden bleven decennialang voer voor complottheorieën en discussies.
In de jaren na haar dood groeide Monroe uit tot meer dan een filmster. Ze werd een cultureel symbool, een feministische icoon voor sommigen, en een waarschuwend voorbeeld van de manier waarop de filmindustrie vrouwen behandelde voor anderen. Kunstenaars zoals Andy Warhol vereeuwigden haar beeltenis in hun werk, waardoor ze ook in de beeldende kunst een blijvende stempel drukte.
Bij het honderdjarig jubileum van haar geboorte kijken critici, historici en fans opnieuw naar haar leven en werk. De vraag die daarbij centraal staat is hoe we Monroe moeten herinneren: als het slachtoffer van een meedogenloze industrie, als een vrouw die haar eigen weg probeerde te vinden in een door mannen gedomineerde wereld, of simpelweg als een uitzonderlijk getalenteerde actrice die te vroeg stierf.
Wat duidelijk is, is dat haar nalatenschap onverminderd sterk blijft. Haar films worden nog altijd bekeken, haar foto’s sieren nog altijd muren wereldwijd en haar naam roept nog altijd onmiddellijk herkenning op. Marilyn Monroe moge dan honderd jaar geleden zijn geboren, haar invloed op de popcultuur lijkt tijdloos.
